Namibie

Namibie, Vakantie in een ontwikkelingsland.

Bij genealogisch onderzoek naar mijn voorouders, kwam ik als telg uit een oud katholiek nest, uiteraard leden tegen, die op een of andere manier dienstbaar waren of nog zijn aan die Katholieke kerk, vaak als missiezuster, missionaris of ontwikkelingswerker in de derde wereld.
Wanneer er zijn die nog leven, kom je ook in vele gevallen tot een correspondentie, die je tot over de hele wereld kunnen leiden.
Wanneer je dan in een reiskrant, een van die landen tegenkomt waarvoor in alle toonaarden reclame gemaakt wordt, lees je dat reisverhaal toch met soms gemengde gevoelens en zeker andere gedachten.
Een ver familielid, is zijn roeping trouw gebleven, totdat zijn gezondheid hem in de steek liet, 80 jaar oud, als missionaris in Namibie.
Hij was werkzaam onder de bevolking van Oshakatie, in de binnenlanden van Namibië.
In een reiskrant worden sachertorte en schnapps de lekkernijen van het land genoemd, dat komt omdat Namibië een Duitse kolonie is geweest, vanaf 1884 tot na de 1e wereldoorlog, toen het door de toenmalige volkenbond in 1920 werd toegewezen als mandaatgebied aan de Unie van Zuid-Afrika, die het mandaat bleef uitoefenen tot na de 2e wereldoorlog, ook toen de Volkenbond als zodanig werd opgeheven. Zuid-Afrika deelde het bezette land, Zuid-West Afrika genoemd, in, in de zogenaamde thuislanden met namen als Bosjesmanland, Ovamboland, Kaokoveld, Reobothland, Damaraland, en ga zo maar door, met verschillende structuren van bestuur en ook beperkt zelfbestuur op een wijze dat enkel het blanke Zuid-Afrika uiteindelijk toch de beslissing had.
In 1960 vragen Ethiopië en Liberia, namens alle Afrikaanse staten (behalve Zuid-Afrika en Rhodesië, twee door blanken overheerste gebieden) aan het Internationale Gerechtshof in Den Haag, om Zuid-Afrika in gebreke te stellen, aangaande de juiste toepassing van de mandaatstelling.
Zes jaar later komt de uitspraak, en het beroep werd afgewezen, maar de Verenigde Naties (opvolger van de Volkenbond) komt in datzelfde jaar, 27 oktober 1966 met de uitspraak, dat zij het mandaat opheffen en Zuid-West Afrika onder de verantwoordelijkheid van de V.N. plaatsen. De Republiek van Zuid-Afrika wijst dit besluit uiteraard af als zijnde onwettig, en blijven het mandaat uitoefenen met alle gevolgen van dien.
De oorlogen en opstanden als gevolg van de Zuid-Afrikaanse onderdrukking die er al waren, worden in alle hevigheid voortgezet en uitgebreid, de bekendste tegenspeler van de Zuid Afrikaanse bezettingsmacht was de organisatie Swapo, die vanuit de buurlanden opereerde.
Het heeft het toenmalige hoofd van de Verenigde Naties, secretaris generaal Dag Hammerskjöld zelfs het leven gekost, door dat zijn vliegtuig, vermoedelijk door een aanslag, is neergestort in 1961, en waarbij hij en zijn medewerkers het leven om het leven kwamen.
En pas sinds 12 juni 1968 is het land, dan Namibië genaamd onafhankelijk, maar wel heel erg afhankelijk van donorlanden waarvan Noorwegen een van de belangrijkste is.
Als dan de toenmalige president van Namibië van die ontwikkelingsgelden een eigen privé vliegtuig koopt, trekt Noorwegen zich tot overmaat van ramp terug, maar onder zware druk levert de president zijn vliegtuig weer in, en blijft Noorwegen tot op de dag van vandaag nog steeds zijn steun geven.
Namibië in de reisgidsen aangeprezen als een vakantieland, genoemd als leeg en veilig, met een schitterende natuur, en een woestijn die zijn weerga niet kent, als de oudste en met de meest kleurrijke schakeringen in de ondergaande zon van roze, rood, abrikoos tot goudgeel, maar waar grote delen nog voor de toerist zijn afgesloten omdat er diamanten er voor het oprapen liggen, en die de regering toch eerst wel zelf wil oprapen.
Waar in de woestijn van Kaokaland de zeer zeldzame woestijnolifant nog zij het sporadisch te zien is, waar in het ruige Damaraland nog de eveneens zeldzame zwarte neushoorn zijn territorium heeft, de Fisch River Canyon een van de mooiste en grootste canyons ter wereld is, en waar de stamhoofden hier en daar nog steeds de dienst uitmaken.
Kortom, natuurliefhebbers kunnen daar hun hart ophalen aan de uitgestrektheid en het wonderbaarlijke planten en dierenleven in het veilige Namibië, waar steeds meer mensen hun exotische vakantie willen en gaan vieren, en waar in een minibus met de nodige uitrusting, waarbij de watertank en de schop niet mogen ontbreken, daar waar maar ca. 7.000 van de 64.000 km.weg verhard is.
Erg veel vertier is er in de steden niet, en hotels zijn ook niet het toonbeeld van luxe, waar voormalige koloniale gebouwen hun verloren functie hebben aangepast aan de huidige tijd en vraag, en zijn vaak tot hotels omgetoverd.
Swakopmund is een aardige badplaats met een boulevard en wat visrestaurantjes, maar er is nauwelijks enig vertier te ontdekken.
Ook Luderitz is een badplaats, maar om nu lekker te kunnen genieten van het zeewater daar, dat is nog maar af te wachten. Je verwacht het niet, maar het water daar voor de kust is ijskoud door de koude golfstroom, en in het water en op de vele onbewoonde eilandjes voor de kust kan men niet alleen de zeehonden gadeslaan, maar ook de pinguïns.
Maar Namibie heeft ook nog een andere kant, en dat was mij al gebleken uit de brieven en berichten die ik van mijn verre neef de missionaris in de loop der jaren had ontvangen en gehoord. Een land waar armoe, ziekte en ontbering het dagelijkse leven meer dan beheerst.
Als voorbeeld wil ik U het volgende niet onthouden.
Een van oorsprong uit Brabant afkomstige mede broeder kreeg op zijn missiepost een hartinfarct, hem werden de sacramenten toegediend, en voor zijn leven werd gevreesd.
Hij bleef in leven, maar het bleef uiterst kritiek, en uiteindelijk werd besloten om hem met het vliegtuigje van de vliegende dokters naar Windhoek te vervoeren omdat de medische voorzieningen daar heel wat beter waren, en daar een hartspecialist aanwezig was.
Deze specialist verwees hem door naar Kaapstad in Zuid-Afrika, waar in het Grote Schuurziekenhuis (bekend van Dr.Bernard’s eerste harttransplantatie) een noodzakelijke hartoperatie uitgevoerd diende te worden. Maar hij kreeg geen toestemming om de grens met Zuid-Afrika over te steken. De reden was, dat hij in zijn paspoort nog maar een blanco bladzijde had en daarop konden onmogelijk alle stempels geplaatst worden welke noodzakelijk waren om het land binnen te mogen komen.
Er bleef maar een mogelijkheid open, en hem met alle risico’s van dien te boeken voor de eerste de beste vlucht die vertrok naar een land, waar plaats was, en die hem wilde opereren als hij tenminste levend aankwam. Dat werd Duitsland, en daar is hij levend aangekomen, geopereerd en daar maakt hij het naar omstandigheden goed, dusdanig dat hij in mei van 2000 terug is gekeerd op zijn post in Oshakati, een missiepost, die heden ten dage meer een post is voor ontwikkelingswerk.
Toen hij terug was, kreeg mijn verre neef meerdere kleine hersenbloedingen, en was van dat moment af uitgeschakeld. Hij schrijft zelf, gelukkig was ik niet eenzijdig verlamd en kan nog praten, maar het lopen ging niet meer, en het gezichtsvermogen aan beide ogen is met de helft afgenomen. Nu enkele maanden later, kan ik met behulp van de onvolprezen wandelstok mij weer enigszins voortbewegen, ben ook op non-actief gesteld, en heb momenteel een prinsenleven.
Maar de rampspoed was nog niet over, want bij een andere broeder, die als timmerman werkzaam is, werd leverkanker geconstateerd, en twee maand later in juli 2000 is hij al overleden.
Dat was de grootste rampspoed die zij als groep hadden te verduren, want hij was als timmerman verantwoordelijk voor de bouw van kerken, kerken die gebruikt worden als gemeenschapshuizen, bouwwerken die hard nodig zijn voor scholing, spreekkamer van de artsen, voorlichting, kortom rondom deze gebouwen speelt het openbare leven zich af.
En de bouw van dit soort gebouwtjes en gebouwen ligt stil, bij gebrek aan een opvolger.
En dan aids, Namibië is een van de landen die het hardst getroffen is door aids, dat heeft te maken met de volksaard, waar het seksuele leven nu eenmaal een andere is dan bij ons in het westen. Alhoewel wat is anders, misschien enkel het meer veilig vrijen?, en doordat vele oorlogen en opstanden, waarbij soldaten en opstandelingen zeker aan het verbreiden van aids hebben bijgedragen.
In Oshakati, waar een ziekenhuisje is, zijn 34 % van alle zwangere vrouwen HIV positief, dus aids hebben, of op den duur krijgen, en dus uiteindelijk zullen sterven gezien de medische onmogelijkheden. Ook zullen vele baby’s dus de ziekte aids van de moeder krijgen.
Volgens het gezondheidsministerie van Namibië, is de helft van de alle studerende jongeren geïnfecteerd, terwijl momenteel de gevolgen van aids in al zijn geledingen al merkbaar is, vooral economisch is dat zeker voor de toekomst catastrofaal.
Aids is de ziekte waar momenteel alles om draait, en men kan er niet meer omheen, ook in het missie en ontwikkelingswerk niet, het slokt het meeste geld op en de meeste tijd, voor steeds minder mensen. De mensen die er nog zijn, zijn op leeftijd en daardoor steeds minder inzetbaar, en de plaatselijke bevolking afhankelijk van de opleiding van diezelfde ontwikkelingswerkers, terwijl grofweg de helft door ziekte alleen al in de toekomst af zal vallen. In het district van Oshakati heeft de zwarte missiezuster Charlotte een groep van ca.100 vrijwilligers opgeleid, die op hun beurt weer de huisgenoten van aids patiënten opleiden om de verzorging op zich te nemen. De ziekenhuizen die er zijn, kunnen het al lang niet meer aan, en ontslaan de aids patiënten om thuis te sterven, en richten zich op diegenen met andere ziektes die misschien wel te redden zijn.
Om een voorbeeld te noemen, de missiepost heeft anno 2001 een Sinterklaasfeestje georganiseerd voor ca.825 aidswezen, terwijl er ruim 2000 geregistreerd staan, enkel in de directe omgeving.
Denk je eens in 2000 kinderen die hun ouders hebben verloren, en waarvan de meeste kinderen zelf dus ook aidsbesmet zijn.
Pastoraal heeft er zich daardoor ook een enorm probleem voorgedaan, kon men voorheen de mensen bijstaan in de ziekenhuizen, nu moet men de mensen achterna tot soms wel op 150 km afstand, en dat gemiddeld 1,5 maal per dag. Daarom zijn de kerkgebouwen die overal staan zo belangrijk, omdat daar samenkomsten gehouden kunnen worden voor die mensen die die hulp en bijstand willen hebben. Samenkomsten waar soms wel 3 tot 400 zieke mensen, meestal aids-patiënten samen worden gebracht voor hun sacrament der stervenden, en kijkt men niet naar hun godsdienstige achtergrond, maar meer naar de mens die hulp behoeft.
Tragisch ook het geval van Johannes, een vrijheidsstrijder in de oorlog tegen Zuid-Afrika trouwde met de Zambiase Ndirimeke voor de wet, maar niet voor de kerk. Nu hij door aids getekend is, en niet meer in staat om zelf naar de kerk te komen, vroeg hij de pater om naar hem te komen, in de hoop dat die hem alsnog voor de kerk wilde laten trouwen. Liggend op zijn matras, omdat zitten niet meer mogelijk was, zijn vrouw zittend naast hem, en ook zelf reeds duidelijk aangetast, en daar rondom heen staande hun vier nog jonge kinderen, welke ook alle vier HIV positief zijn, en de vraag gesteld wordt, of zij elkaar trouw beloven tot de dood hun scheidt, dan zijn de taferelen hartverscheurend, temeer omdat zij heel goed weten en beseffen, dat die dood eerder dagen dan weken weg is.
En omdat de staat niet in staat is, om de opvang van al die weeskinderen op zich te nemen, zijn de werkers in het veld genoodzaakt om daarvoor toch iets te regelen, vandaar de bouw van gebouwen, waar opvang mogelijk is, waar mensen samen komen, waar mensen misschien hulp kunnen krijgen. Zij moeten de grootouders helpen, die meestal zijn aangewezen om de opvang te regelen, omdat een hele generatie van jonge ouders weg valt door aids, om nog maar niet te spreken hoe het er voor staat over 25 jaar, als de jeugd die overblijft volwassen aan het worden is.
Via ontwikkelingsgeld die de missionarissen binnenhalen door op hun vakantie, wat een werkvakantie is, te preken tijdens kerkdiensten en te collecteren, wordt schoolgeld betaald voor opleidingen aan bijv.Universiteiten, het gewone schoolgeld, schoolkleding en voedsel, willen zij een kleuterschool opzetten, een aids centrum bouwen voor voorlichting en opleiding voor thuisverpleging van aids-patiënten, willen zij ook graag dat de plaatselijke kerk met zijn betonvloer, welke omgedoopt is tot kathedraal plastic tegels krijgt, en dat er een klok kan komen, die zijn geluid wat verder doet reiken, en hopen zij ook dat hun kerk ooit nog eens banken krijgt, en ga zo maar door.
Oshakati heeft een bevolking van ca.50.000 – 60.000 inwoners, waarvan al gezegd grote groepen besmet zijn, 34 % van de zwangere vrouwen, de helft onder de 20 jaar, en daarvan zijn 40 % werkloos, en mede daardoor veel criminaliteit, alcoholmisbruik en prostitutie, en doet de wereld daar niets aan, of zijn ogen dicht, dan is de visuele cirkel rond, en komen zij er zelf in elk geval niet meer uit, terwijl het al voor een hele generatie nu al te laat is.
2000 was een jubeljaar, maar in Namibië in het veld van de werkers, was er niet veel te jubelen, of het moest zijn dat de neef in dat jaar 50 jaar werkzaam was in Namibië, en zoals hij het zelf schrijft, ik ben er nog steeds.
En toch zijn ook deze mensen met weinig tevreden, dat kan ook niet anders, want weinig is beter dan niets. Een voorval wil ik U niet onthouden, tijdens een viering kwam een inlandse Namibische vrouw naar voren, om de communie in ontvangst te nemen, zij draalde nogal, en hield eigenlijk iedereen op, die voor hetzelfde doel naar voren kwam. Mijn neef vroeg haar verder te lopen, en zag wel dat zij haar B.H.over haar kleding droeg, maar na 50 jaar Afrika keek hij daar niet vreemd van op, maar zij bleef maar dralen. Mijn neef vroeg haar vervolgens in haar eigen dialect waarom zij niet doorliep, en zij antwoordde heel triomfantelijk, en liet dat ook zien op een wijze dat iedereen in de kerk dat ook kon zien, dat zij niet 1 B.H.had en droeg, maar dat zij er twee had, en die ook over elkaar heen droeg, als teken van rijkdom, want een vrouw in Namibië in de binnenlanden heeft er meestal niet een, laat staan twee.
En dan de begrafenissen, want kom je te overlijden, en daaraan ontkomt geen mens, moet je begraven worden of gecremeerd. In Afrika is de begrafenis eigenlijk vanuit traditie een must. Na uitgebreide wassing , een prachtige kist, avondwaken en overvloedige maaltijden voor het rouwbezoek, lange preken en speeches aan het graf, en een kostbaar geschenk mee geven aan de overledene, want dat gun je hem of haar als nieuwe voorouder. Maar steeds meer begrafenisondernemers willen de overledene wassen uit angst voor een eventuele besmetting, en ook familieleden durven en willen de dode niet aanraken onder dezelfde angst. De doodskist van onbewerkt hardhout, met soms gouden handgrepen is onbetaalbaar geworden als je in korte tijd meer begrafenissen hebt gehad. En de kartonnen kist met plastic goudkleurige handvaten is tegenwoordig een steeds meer geziene goedkopere oplossing. Slechts schoorvoetend is de gewone man ertoe overgegaan om, door financiën gedwongen, bang om zijn voorouders voor het hoofd te stoten en zo de vloek over zich af te roepen, of boze geesten, die in hun achterhoofd ondanks hun bekering toch nog wel aanwezig is. Ook het laatste geschenk, een kostbaar kleed om op te reizen naar het hiernamaals, blijft steeds vaker achterwege.
En omdat zeker in de steden de begraafplaatsen overvol zijn geworden, wordt steeds vaker een dringend beroep gedaan op de nabestaanden, om de overledenen te cremeren, om zo ruimtegebrek op te lossen. Cremeren is voor de Afrikaners wel zo’n beetje het ergste wat je de overleden en aan kunt doen. Maar heb je geen plek, en ben je niet in staat om uit te wijken naar het platteland, heb je geen keus.
Ook de preken en speeches blijven tegenwoordig steeds vaker achterwege, omdat er minder priesters of missionarissen zijn, hun aantallen lopen drastisch terug, maar ook omdat zij geen tijd hebben, want de volgende begrafenis staat al bij het hek te wachten totdat hij klaar is, en dat geld ook voor de begrafenisondernemers,m terwijl vaak de familie ook kan blijven, want het gebeurt niet zelden dat eruit 1 familie meerdere personen op een dag begraven worden.
Als vakantieland, heeft Namibië beslist toekomst, en men moet ook gaan als men er heen wil, het land kan de vreemde deviezen goed gebruiken voor zijn ontwikkeling, en mensen reizen nu eenmaal de wereld rond om verre landen en oorden te ontdekken.
Maar kijk een stukje verder dan het eethuisje, de natuur en het uitgaansleven, en kijk ook achter de mooie plekken en de natuur, naar de bevolking en het echte leven ter plaatse, wat in elk geval in Namibië langzaam maar zeker voor een generatie helemaal uitgaat. Want ondanks de hitte van de woestijn in dat land, wordt je daar helemaal koud van.

Anno 2005 is mijn verre neef noodgedwongen teruggekeerd naar Nederland, omdat enkele herseninfarcten hem het lopen moeilijk maakt, en zijn gezichtsvermogen ernstig is aangetast. Maar omdat door de leegloop van zijn orde in Nederland de kloosters zijn opgeheven, is hij opgenomen in een klooster in Duitsland dicht bij de voormalige Oostduitse grens, waar hij verzorgd en verpleegd wordt, na een leven van hard werken voor de mensheid.
En als je eerlijk moet zijn, is zijn levenswerk, het stichten van opleidingen in Oshakati, met een zij het bescheiden ziekenhuisje en scholen, het stichten van kerkgebouwen met een multi functioneel gebruik, door de ziekte aids, met al zijn gevolgen, voor de ene helft, en door het vertrek van de laatste invalide en oude missionaris, voor de andere helft ten dode opgeschreven.

Colofoon. Gerard Heimeriks O.M.I. missionaris van de orde: Oblaten van de Assumptie
Dela Kroniek najaar 2004.

Anton G.M.Heijmerikx
Schwetenkamp 5
49762 Lathen
Duitsland

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: