Het koninkrijk Holland 1806-1810

“Ik ben konijn van Olland, zo begon Lodewijk Napoleon zijn toespraak op zijn 1e openbare toespraak in Nederland. Hij had weliswaar Nederlandse les genomen van niemand minder dan de Haarlemse letterkundige Willem Bilderdijk, maar na deze verspreking, had het Nederlandse volk er weer een mopje bij, naast de nieuwe bijnaam van konijn, noemde men hem ook “Lamme Loetje, naar zijn handicap, hij liep mank, en de afkorting van zijn naam Louis of Lodewijk. Bij toejuichingen van het Nederlandse volk, werd ook vaak geroepen, via de lamme zien breur, in plaats van de moeilijke uitspraak in het Frans van Viva l’ Empereur.

Lodewijk Napoleon, geboren op Corsica in de hoofdstad Ajaccio op 4 september 1878, de jongere broer van Napoleon Bonaparte, die in tegenstelling tot zijn broer de koning van Frankrijk, een teruggetrokken leven leidde temidden van zijn boeken, en die zich het lot van mensen aantrok.

Napoleon Bonaparte, was gehuwd met Josephine de Beauharnais, die uit een eerdere relatie (1779-1994) met de op de guillotine gestorven generaal Alexander de Beauharnais een zoon Eugene, de latere onderkoning van Italië en een dochter heeft, Hortense de Beauharnais.

De echtelieden Napoleon en Josephine konden zelf geen kinderen meer krijgen, en de eerzuchtige Josephine krijgt Napoleon zover, dat hij zijn broer Lodewijk onder druk zet, om met zijn stiefdochter Hortense Eugéniede Beauharnais te trouwen, zij was geboren in Parijs op 10 april 1783 als dochter van generaal Alexander de Beauharnais en diens vrouw Marie-Josèphe Rose Tascher de la Pagerie (Trois-Ilets, Martinique, 23 juni 1763 – Malmaison 29 mei 1814) beter bekend als Josephine de Beauharnais.

Beiden voelen daar niets voor, maar onder bedreiging van verbanning naar het buitenland, doen beiden toch maar besluiten met het gearrangeerde huwelijk in te stemmen, welke op 3 januari 1802 in de Tuillerieën te Parijs wordt voltrokken.

In oktober 1802 wordt hun eerste zoon Napoleon Charles geboren die in april 1807 aan kroep komt te overlijden, en in 1804 volgt de tweede zoon Napoleon Louis die in 1831 komt te overlijden.

Josephine kan tevreden zijn, haar kleinkinderen zijn bestemd om koning van Frankrijk te worden.

Door grootheidswaanzin achtervolgt, kroont Napoleon Bonaparte zichzelf op 2 december 1804 tot keizer, en zijn vrouw Josephine de Beauharnais tot keizerin, zij waren de dag ervoor in het geheim kerkelijk getrouwd.

De keizerlijke kroning, vond plaats in tegenwoordigheid van vele al dan niet gedwongen genodigden, ook Lodewijk en Hortense wonen de plechtigheden ook bij, en zelfs de paus kwam van Rome naar Parijs, iets ongehoords in die dagen. Diezelfde paus, had geen functie, want Napoleon kroont zichzelf tot keizer, en ook zijn vrouw tot keizerin.

Zij was geen voorstander van deze ceremonie, en vreesde dat wanneer zij geen kinderen ter wereld zou brengen, om haar eerzuchtige echtgenoot tevreden te stellen, een echtscheiding wel eens het gevolg kon zijn. In 1806 werd de eerste keizerlijke bastaard geboren, en het vaderschap werd niet betwist, en stond het besluit tot echtscheiding bij Napoleon inderdaad vast.

Op 15 dec. 1809 werd in tegenwoordigheid van een familieraad een scheidingsakte opgemaakt op grond van gemeenschappelijk goedvinden, en daags daarna keurde de Franse Senaat deze handswijze goed. Deze was weliswaar in strijd met de wet, maar wie durfde Napoleon tegen te spreken, maar men gaf er een draai aan, en werd het beschouwd als een “politieke handeling en niet een als van privaatrechtelijke aard.

Op 10 jan. 1810 verklaarde de Franse kerkelijke overheid het huwelijk van 1 dec. 1804 ongeldig, omdat het zonder getuigen gesloten was, een geheim huwelijk kun je niet bewijzen, dus kan dat huwelijk dan ook niet gesloten zijn.

Tot haar dood woonde Joséphine op Malmaison: zij mocht de titel van keizerin blijven voeren

Napoleon stuurt zijn broer tegen diens zin naar Holland, om daar namens de Franse keizer, als koning en koningin van Holland op te treden. Tegenstribbelen heeft geen zin, en zo maken koning Lodewijk Napoleon en koningin Hortense met hun beider zoontjes in juni 1806 een “feestelijke intocht in s’Gravenhage. Lodewijk, die reumatische aandoeningen had, vreesde het vochtige en natte klimaat van Holland, en Hortense schrijft in een brief naar een vriendin over Nederland, over modderige vlakten, met rechte kanalen doorsneden, strepen die van zwart water zijn. En onder de koude zon staan treurwilgen te rillen of te slapen in een vale schaduw, en de wolken zijn grijs en grauw.

En gezien het modebeeld van vooraanstaande vrouwen uit die tijd, waarin de panier, korset en pruik het hadden afgelegd tegen een soort dunne enkel lange pyjama, met vooral een laag decolleté, die soms enkel door een dunne shawl werd bedekt tegen de kou, dan kan men zich voorstellen, zich hier in Holland niet thuis te voelen.

Maar ondanks het gevreesde klimaat, kwam koning Lodewijk toch al gauw onder bekoring van zijn koninkrijk Holland, met zijn rijke en historische cultuur. Hij was het, die in zijn herkenbare gele koets heel zijn koninkrijk afreisde, en ook daadwerkelijk met zijn onderdanen sprak, en vele verbeteringen aan liet brengen op het gebied van ziekenzorg, hygiëne en onderwijs.

Hij bewoonde paleizen in s’Gravenhage, Apeldoorn, Amsterdam en Utrecht, maar het gelukkigst was hij in Haarlem, waar hij het Paviljoen Welgelegen in de Haarlemmerhout kocht. Hij voer graag in een bootje over het water, langs het typische Hollandse landschap met zijn molens en weidse vergezichten, zijn manier om even aan de politieke spanningen te ontvluchtten.

En waar hij een graag en veelvuldig geziene gast was in het oudste museum van Nederland, het Tylersmuseum in Haarlem.

Zijn vrouw Hortense daarentegen heeft nog geen 8 maanden in Nederland gewoond. Het verlies van haar oudste zoontje Napoleon Charles die in 1807 aan kroep overleed, deed de echtelieden verder uit elkaar drijven. Zij vluchtte terug naar Parijs, en stortte zich in het mondaine keizerlijke hofleven in Parijs, en flirtte er met de adjudanten van Napoleon, en waar zij zich ontfermde over haar moeder Josephine de Beauharnais, in naam nog altijd keizerin van Frankrijk.

Lodewijk hechtte zich zeer sterk aan zijn tweede zoon Napoleon Louis, en vroeg zich vertwijfeld af, of hij wel de vader van hun derde zoon was welke op 20 april 1808 in Parijs als Louis Napoleon ter wereld kwam. Onbevestigde maar hardnekkige bronnen beweren dat de Nederlandse admiraal Verheul, in Napoleons dienst, de vader was.

Koning Lodewijk ging op in zijn werk, en stelde de belangen van Holland boven die van Frankrijk..

Hij verkreeg zelfs als bezetter enige sympathie, zeker na zijn medeleven bij twee nationale rampen, de ontploffing van een kruitschip in Leiden op 12 januari 1807 en bij overstromingen in het rivierengebied in januari 1809.

Hij was het die de Hollandse belangen boven de Franse belangen stelde, en dat schoot bij zijn broer de keizer in het verkeerde keelgat. In een brief schreef Napoleon, “iedereen weet dat u zonder mij helemaal niets bent, en hij dwong zijn broer Lodewijk afstand te doen van zijn koningschap. Teleurgesteld als hij was, kon hij de Nederlandse onderdanen niet beschermen tegen de inlijving in 1810 door Frankrijk door zijn op macht beluste broer Napoleon Bonaparte, en tekende hij zijn abdicatie, en begon afscheidsbrieven te schrijven, waaronder een voor zijn 5 jarig zoontje Napoleon Louis.

De volgende morgen was hij met onbekende bestemming vertrokken, en zijn zoontje achterlatend met een afscheidsbrief, waarin hij hem benoemd tot koning van Holland onder regentschap van Koningin Hortense.

Zover is het nimmer gekomen, Holland werd een eigen koninkrijk, verlost van de Franse overheersing onder Koning Willem I.

Op 4 augustus 1837, als het keizerrijk van Napoleon al lang ten einde is, komt Hortense de Beauharnais te overlijden in haar Zwitsers kasteel Arenenberg te Thurgau, haar enig nog levende 3e zoon Louis Napoleon zit aan haar sterfbed. Na haar dood, reist hij naar zijn vader, Lodewijk Napoleon, die in Rome temidden van zijn boeken, waar hij zich verdiept in letterkunde en politieke studies, een rustig leven leid, en brengt hem de boodschap van het overlijden van zijn vrouw, en haar laatste brief. “Moge mijn man zich mij herinneren en moge hij weten dat het mijn grote spijt is geweest dat ik hem niet gelukkig heb kunnen maken Lodewijk Napoleon blijft onaangedaan, en gaat verder met dat geen waar hij mee bezig was. Haarlem, was hij niet vergeten, en eenmaal is hij zelfs teruggeweest om te onderhandelen over Paviljoen Welgelegen, om dat weer terug te krijgen, maar dat mislukte.

Lodewijk Napoleon komt zelf te overlijden in zijn villa in Livorno op 24 juli 1846.

Beide echtelieden hebben het dan niet meer mogen meemaken dat hun 3e zoon op 2 december 1852 als keizer Napoleon III van Frankrijk te troon bestijgt, en tot 1870 keizer blijft, hij overlijd te Chislehurst bij Londen op 9 januari 1873.

Toch heeft de Franse overheersing ook enkele goede dingen gebracht, het metriek stelsel, ontworpen door Franse wis en natuurkundigen, die een allegaartje van plaatselijke maten en gewichten verving.

De burgerlijke stand, als opvolger van de verschillende kerkelijke boeken, waarbij nauwkeurigheid niet altijd gewaarborgd was, en openbaarheid al helemaal niet bij de verschillende godsdiensten. De eerste akten, zijn zelfs in het Frans opgesteld.

Ook de indeling van gemeenten, provincies e.d. zijn naar Frans model ingericht.

Anton G.M.Heijmerikx, Lathen

Colofoon:

Nouveau mei 2000

Encarta encyclopedie

One thought on “Het koninkrijk Holland 1806-1810

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: