Geheime Massamoorden

Aktion T4, een codenaam die vanuit de Kanselarij van de Fuhrer Adolf Hitler van de NSDAP, geleid en gestuurd werd, Tiergarten nr.4 in Berlijn, afgekort tot de deknaam AktionT4.

Moorden gepleegd door het regiem van de Nationaal Socialisten tussen september 1939 en augustus 1941, op ca. 70.000 totaal onschuldige mensen.

Moorden op mensen, die verstandelijk en of lichamelijk gehandicapt waren, en in de ogen van het toenmalige regiem onnuttig waren, en alleen maar geld kosten, wat men beter voor andere doeleinden kon gebruiken.

Deze actie werd in het diepste geheim uitgevoerd, omdat Hitler er rekening mee hield, dat hij met deze actie op grote tegenstand zou stuiten, zeker van kerkelijke organisaties.

Toen het uiteindelijk toch uitlekte, kreeg hij hierin gelijk.

En inderdaad, na scherpe protesten vanuit kerkelijke hoek, werd AktionT4 stopgezet op 24 augustus 1941.

Maar onder een nieuwe codenaam -Sonderbehandlung 14f13-, gingen deze praktijken toch gewoon door, in 3 van de 6 instituten welke bij AktionT4 waren betrokken.

Codenaam Aktion14f13, betende dat 14f stond voor dood in een concentratiekamp, en 13 voor transport naar een euthanasie-instituut.

Sonderbehandlung betekende bijzondere behandeling, wat bij de Nazi’s gelijk stond met liquidatie.

De Nationaal Socialisten gebruikten de tendensen, die al lange tijd gangbaar waren, en niet alleen in Duitsland.

Charles Darwin (1809-1882) wordt algemeen als de grondlegger van de evolutietheorie bestempeld. De natuurlijke selectie wordt gezien als het belangrijkste evolutiemechanisme, waardoor populaties zich aanpassen aan de omstandigheden.

Charles Darwin, had de gehele gelovige gemeenschap tegen, want die geloofden dat het God was, die de mens, dier en plantenwereld gestalte gaf, want dat stond immers in de bijbel.

De Nationaal Socialisten, gingen ervan uit, dat men die natuurlijke selectie wel een handje kon helpen, zij versnelden dit natuurlijk proces op hun geheel eigen wijze.

Dat kwam niet helemaal onverwachts, want al vrijwel direct na WOI, kwamen nieuwe gezegdes voor gehandicapten als: ballast individuen, geestelijke doden, en lege menselijke omhulsels.

Vooraanstaande wetenschappers en juristen, definieerden deze begrippen uit de Biologie dusdanig, dat de Nationaal Socialisten die ongestraft voor hun ideologie konden overnemen.

Ook al heel vroeg werden kinderen beïnvloed en geïndoctrineerd, zo kreeg men op school bijvoorbeeld een som opgedragen, waarin zij moeste uitrekenen hoeveel gehandicapten per jaar het Duitse Rijk kosten, de opgave was:

Een geesteszieke kostte dagelijks 4 RM

Een gehandicapte kostte dagelijks 5,50 RM

Een misdadiger kostte dagelijks 3,50 RM

En een schoolleerling kost dagelijks 2 RM

Zet deze gegevens in een grafiek.

Wanneer Duitsland 300.000 geesteszieken, gehandicapten, epileptici en andere gehandicapten heeft, die dagelijks verpleging nodig hebben, wat kost dat dan in een heel jaar.

Als de Nationaal Socialisten in 1933 aan de macht komen, nemen zij Darwins gedachtegoed “Survivel of the fittest�? over tot hun idee, met hun uitleg.

Critici en sceptici, snoeren zij de mond door hun beroepsverboden op te leggen, of door hen te pesten of doormiddel van het in het vooruitzicht stellen van straffen af te schrikken, monddood te maken.

Algemene begrippen als a-sociaal, werden in medische termen tot psychopaat omgedoopt, de wetten van de kansberekening ter voorkoming van erfelijkheidsziekten van 14 juli 1933, legaliseerde de verplichte sterilisatie van geestelijk en lichamelijk gehandicapten, ook doven vielen daaronder, evenals psychopaten (a-socialen).

De staat, controleerde de criteria van de daar aangemelde personen.

Massaal werden mensen uit sociale voorzorg geïnterneerd in instellingen voor volwassenen, en kinder- en jeugd inrichtingen, asielen, inrichtingen voor TBC patiënten, of in de pas klaar gekomen concentratiekampen, die er al waren vanaf de jaren 1932-33.

Op 18 oktober 1935 komen er wetten voor de gezondheid van echtparen, die o.a. verbieden dat mensen met elkaar huwen, als er sprake is van vermeende erfelijkheidsfactoren, en ook een verbod op huwelijken tussen gezonde en verstandelijk gehandicapten mensen, in welke vorm dan ook.

Dat het niet enkel bij verboden door wetten, of massasterilisatie en isolatie blijven zou, had men in de jaren rond 1920 al min of meer kunnen voorzien, toenmalige wetenschappers als de jurist Karl Binding en de psychiater Alfred E. Hoche, hadden een brochure geschreven en uitgegeven onder de titel:

-Der Freigabe der Vernichtung lebensunwerten Lebens-.

Ondanks heftig aandringen in de directe omgeving van Hitler, durfde hij het niet aan, om deze praktijken op grote en openbare schaal door te voeren, omdat hij wel kon nagaan, dat vanuit o.a. kerkelijke hoek dat tot zeer grote weerstand zou leiden.

In 1938 verbreidde de propagandadienst van de Nationaal Socialisten, dat steeds meer ouders in persoonlijke brieven aan de Fuhrer hem dringend verzochten, om aan het zinloos leiden van hun ongeneeslijk zieke kinderen een eind te mogen maken.

Deze valse beweringen waren een voorbode, voor het omzetten van de sterilisatiepraktijken naar de vernietigingsplannen van het Nazi bewind.

Het ministerie van binnenlandse zaken besloot op 18 augustus 1939, dat artsen en ander medisch personeel, geboorten van gehandicapte kinderen moesten melden, gelijktijdig werden ouders geïnformeerd over gespecialiseerde kinderafdelingen.

Die afgesproken speciale zorg bestond uit het toedienen van een dodelijke dosis Morphine of Scopolamin, maar die waarheid kwam pas veel later aan het licht, geen ouder zou dat bij voorbaat toestaan.

Bij het uitbreken van WOII, nam Hitler het besluit, om AktionT4 tot uitvoering te brengen, in de nieuwsvoorzieningen over de oorlog, zou deze actie mogelijk onopgemerkt blijven.

In een schrijven van 1 september 1940, draagt hij de leiding van de organisatie AktionT4 op aan de chef van zijn kanselarij der NSDAP Philipp Bouhler en Hitlers persoonlijke lijfarts Karl Brandt.

Allereerst worden de instellingen gekozen die geschikt lijken, voor opname van personen die op grond van hun ziektebeeld in aanmerking komen voor de genadedood.

Dan begint AktionT4, de eerste slachtoffers zijn psychisch zieken en geestelijk gehandicapten, epileptici en syfilis lijders, verlamden, en personen met zware neurologische ziekten, later kwamen daar mensen bij die langer als 5 maanden in ziekenhuizen verpleegd werden en tot slot gevangenen, a-socialen en personen die onder de rassenwetten vielen.

Al ten tijde van de dwangsterilisatie, waren ook mensen betrokken die onder de rassenwetten als minderwaardig werden beschouwd, zoals bijv. kinderen met een donkere huidskleur, vaak kinderen van Duitse vrouwen en Franse mannen, die geboren waren in het gebied van de door Franse troepen bezette Rheinland vanaf WOI.

Na uitwerking van en ervaring met het doden van deze kinderen, door middel van gifinjecties, en proefvergassingen, besloten de verantwoordelijken van AktionT4 voor de manier van euthanasie te kiezen d.m.v. vergassing met koolmonoxide.

Voor AktionT4 werd zelfs een eigen vervoersmaatschappij opgericht, -Gemeimnützige Krankentransport Gmbh-, kortweg –Gekrat- genaamd, met eigen oude, grijs gespoten bussen, met geblindeerde ramen, waarmee de experts na kort onderzoek, de uitverkorenen naar de vernietigingsinrichtingen lieten vervoeren.

De belanghebbenden hoorden pas van de verplaatsing van hun familielid, als die al had plaatsgevonden, en hoorden ook niet waarheen hun familielid gebracht werd, laat staan wat zij uiteindelijk van plan waren te gaan doen, of al gedaan hadden.

De nabestaanden kregen meestal kort na overplaatsing een zogenaamde troostbrief, waarop een gefingeerde doodsoorzaak stond van de betrokkene, dat was de afronding

Toch werd langzaam bekend, welke praktijken zich in verschillende inrichtingen afspeelden, niet alleen door betrokken medewerkers, maar ook door het vrijwel in estafette rijden van de

–Gekrat- bussen, de borden met verboden toegang, en niet als laatste het constant roken van de schoorstenen van de crematoria.

Ook de woordkeuze, en de gefingeerde doodsoorzaak van de troostbrieven en de grote hoeveelheden van die brieven, maakten nabestaanden natuurlijk erg wantrouwend.

Uiteindelijk waren het de nabestaanden die hulp zochten en vonden bij de kerkgenootschappen, en die hebben krachtig geprotesteerd tegen deze praktijken.

De Evangelisch bisschop Theophil Wurm van Wurtemberg, en de Katholieke bisschop Graf Clemens August von Galen van Münster , en ook het Vatikaan, hebben dusdanig krachtig geprotesteerd, dat Hitler persoonlijk het bevel heeft gegeven de AktionT4 stop te zetten op 24 augustus 1941.

Althans voor de buitenwereld, maar onofficieel ging het gewoon verder.

Het personeel wat vrijkwam bij de stopzetting van AktionT4, werd de basis voor een groot deel van de uiteindelijke massamoord op ca. 6 miljoen joden en andere ongewenste individuen in Hitler Duitsland.

Voor personeelsleden, die voor AktionT4 werkzaam waren, stond in Oostenrijk een speciaal vakantiehuis, waar zij eens in de drie maanden, drie weken vakantie konden en mochten houden.

Waren het voordien zes instituten waar deze praktijken werden uitgevoerd, te weten in Grafeneck, Brandenburg, Hartheim, Sonnenstein/Pirna, Bernburg en Hadamar, nadien waren het Bernburg, Sonnenstein en Hartheim, waar nog ongeveer 20.000 zieke mensen, en niet meer arbeidsgeschikte concentratiekamp gevangenen werden omgebracht, maar nu onder de codenaam 14f13.

Deze -Sonderbehandlung 14f13-, van augustus 1941 ging door tot het voorjaar van 1943, toen er een schrijven kwam, waarbij bevolen werd aktie 14f13 af te sluiten, en enkel nog verstandelijk gehandicapten om te brengen, alle andere personen dienden aan het arbeidsproces mee te doen, ook al waren zij zwaar ziek en bedlegerig.

Bernburg en Sonnenstein/Pirna zijn toen gesloten, maar Hartheim bleef tot de winter van 1944-‘45 open en in bedrijf.

Later met de zogenaamde –Aktion Brandt-, (genoemd naar de lijfarts van Adolf Hitler, en later vanaf 1944 Rijkscommissaris voor gezondheidszorg), werden na 1943 verpleeghuizen en instituten gevorderd, voor de slachtoffers van de luchtoorlog. De op dat moment aanwezige bewoners worden eenvoudig overgebracht naar speciale instituten, en die vermoorde men daar met een overdosis aan medicatie, of liet men gewoon aan ondervoeding doodgaan.

Deze zogenaamde wilde euthanasie kost ongeveer 30.000 mensen het leven.

Aktion Reinhard, was de codenaam voor de uitroeiing van Poolse joden in het voormalige Generaal-Gouvernement rond de stad Bialystok.

De gekozen naam, was een eerbetoon aan Reinhard Heydrich, die als coördinator van de oplossing van het jodenvraagstuk, door het Tsjechische verzet was geliquideerd bij een aanslag op 27 mei 1942.

Op 1 november 1941 werd begonnen met de bouw van drie vernietigingskampen in het oosten van Polen, en gelegen bij plaatsen waar grote groepen Joden woonden. Belzec, Sobibor,

Treblinka, wiens 1e commandant kwam uit de groep van AktionT4, en Lublin-Majdanek. De plekken hadden gemeen, dat zij dus grote aantallen Joden in de omgeving hadden wonen, in de buurt van spoorlijnen lagen voor de aanvoer van slachtoffers, en toch redelijk afgelegen lagen voor pottekijkers.

De manier van moorden was vrijwel gelijk aan die uit het AktionT4 programma, zij kregen te horen dat zij onder de douche gingen in het badhuis, moesten waardevolle voorwerpen afgeven en zouden die na afloop terugkrijgen, moesten zich vervolgens uitkleden, waarbij kleding en verborgen sieraden in beslag genomen werden, werden kort medisch gekeurd, wat betekende dat zij bij eventuele gouden tanden een kruis op hun lichaam getekend kregen, en werden in de doucheruimte gestouwd, waarbij zoveel mogelijk op elkaar, om zodoende zo weinig mogelijk lucht over te laten, vervolgens werd er koolmonoxide door douchekoppen in de ruimte binnengevoerd, en vervolgens werden de lichamen met een kruis gemerkt, ontdaan van hun en tanden, en werden alle lichamen gecremeerd om zo zoveel mogelijk sporen uit te wissen.

Aan het hoofd stond Odilio Globocnik SS brigadefuhrer, de SS chef in Lublin, aangesteld door Heinrich Himmler.

Hermann Höfle was SS sturmbahnfuhrer en chef van de hoofdafdeling en verantwoordelijk voor personeel en organisatie.

Dat betekende, dat hij de deportaties regelde, de vernietigingskampen liet draaien, en dat de waardevolle spullen van de slachtoffers liet roven.

De harde kern van Aktion Reinhart, bestond uit Christian Wirth en zijn team, afkomstig van de geheime AktionT4, waarbij zij ervaring hadden opgedaan, en waarvan dankbaar gebruik werd gemaakt.

Kampbewakers, werden geworven uit de groep van Russische krijgsgevangen, voornamelijk uit de Oekraïne, en zogenaamde Volksduitsers, die getraind waren in kamp Trawniki in de omgeving van Lublin.

Het waren vrijwel allemaal vrijwilligers, alhoewel, wat is vrijwillig als je zelf opgesloten zit, en eigenlijk ook geen mogelijkheid hebt om te overleven.

Velen van hen, kregen voor hun wreedheden in de kampen begaan tegen medemensen, later een bevordering.

In alle 4 genoemde kampen, verloren ca. 2 miljoen Joden hun leven, kwam ter waarde van ca. ruim een half miljard euro

in handen van de toenmalige Duitse staat cq machthebbers, maar zeker ook bij individuele personen, zoals bewakers, SS-ers, of inwoners uit de omgeving van die kampen.

Aktion Reinhart duurde tot november 1943, en daarna werden velen naar Noord Italië gestuurd en doken weer op in het concentratiekamp San Sabba in de omgeving van Triëst, om daar hun activiteiten voort te zetten, tegen opgepakte partizanen en Joodse inwoners van dat gebied.

Ooit is aan Hitler gevraagd, of hij niet bang was, om voor de moord en uitroeiing van de vele mensen in Oost Europa, omdat hij levensruimte nodig had, en op de Joden, rekenschap te moeten afleggen, hij zou toen geantwoord hebben:

Wie praat er nu nog over de genocide op de Armeniërs

-Wer redet heute noch von der Vernichtung der Armenier-, woorden die hij op 22 augustus 1939 uitsprak op een bijeenkomst op de Obersalzberg in de Beierse Alpen.

Bij die genocide op de Armeniërs, zijn ca. 1.5 miljoen mensen vermoord.

Grafeneck, een klein oord in de Schwäbischen Alb, (Baden Wurtenberg).

Hier staat het oorspronkelijke jachtslot van de hertog van Wurtenburg. In 1929 is hier een inrichting gevestigd voor 110 gehandicapte mannen, die er verpleging, verzorging en zekerheid vinden.

Op 14 oktober 1939 wordt het instituut in beslaggenomen door de Nationaal Socialisten, en in enkele weken omgetoverd tot een euthanasie instituut, de eerste van in totaal 6 inrichtingen.

De Nazi’s bagatelliseerden deze euthanasie als zijnde een –genadedood- voor gehandicapten.

De Nazi’s vermoorden hier 10.654 personen in de periode oktober 1939 t/m december 1940.

In Grafeneck werd de eerste permanente gaskamer gebouwd voor de moord op mensen.

De lijken werden verbrand, de as verstrooid, en alle sporen werden na december 1940 zorgvuldig gewist, van slachtoffers en daders, niets zou meer herinneren aan slachtoffers en daders.

Lange tijd is het ook stil geweest in Grafeneck, heel lang, maar in 1990 werd die stilte gelukkig doorbroken met het oprichten van een monument voor de slachtoffers, een zogenaamde Alfabettuin, met een boek met daarin alle namen van de tot dusver bekende namen. Heden ten dage, leven in het voormalige jachtslot wederom verstandelijk en of lichamelijk gehandicapten, 117 in totaal.

Brandenburg aan de Havel, ook hier werden door de Nationaal Socialisten in het kader van AktionT4 bijna 10.000 gehandicapten door gas vermoord, verbrand en hun as verstrooid. Deze moordpartijen vonden plaats in het voormalige tuchthuis, gevangenis tussen ongeveer 1939 en augustus1940.

Een exacte datum is niet aan te geven, omdat in het voormalige tuchthuis ook andere en meerdere gevangenen waren ondergebracht.

Deze gevangenis was tussen 1927 en 1935 een der modernste strafgevangenissen in Europa, maar de Nationaal Socialisten gebruikten het als tuchthuis voor hun duistere praktijken.

Deze strafgevangenis bood plaats aan 1.800 gevangenen, de Nationaal Socialisten sloten hier tussen 1933 en 1945 soms wel 4.300 gevangenen op. In die periode leden duizenden gevangenen uit alle landen van Europa tussen 15 en 72 jaar een tijd vol grote ontberingen.

Tussen augustus 1940 tot aan de bevrijding op 27 april 1945 werd deze gevangenis ook gebruikt als plaats voor terechtstelling voor veroordeelden op politieke gronden.

1.722 mannen zijn hier terechtgesteld, 652 gevangenen stierven door ziekten, waarvan 437 door TBC, en 7 mannen kozen voor zelfmoord.

Gevangenen waren verplicht onder harde tucht en grote honger te werken voor kleinere bedrijven, na 1939 was er een bedrijf gevestigd voor uitrustingsstukken voor de oorlogsindustrie. In de loop der jaren was er een goed functionerende ondergrondse groep georganiseerd, die daadwerkelijk van doorslaggevende betekenis is geweest bij de bevrijding.

Vanaf 1945 was het weer een gewone gevangenis, en werden er collaborateurs geïnterneerd onder leiding van het Russische leger, in 1949 nam de DDR regering het over, en werd het weer gewoon een strafinrichting. Toch werden er weer vele politieke tegenstanders van de DDR regering opgesloten, maar ook Jehova’s getuigen en homoseksuelen.

Zelfs tot ca. 1953 vielen hier slachtoffers, welke door de valbijl werden terechtgesteld.

In 1969 nam het ministerie voor staatsveiligheid de gebouwen over, de strafgevangenis werd opgeheven, maar de gebouwen werden als onderzoek- en gevangenis gehandhaafd.

Na de val van de muur in 1989, werd begonnen tot ombouw van de voormalige gevangenis tot muziek- en kunstschool.

Was er al in 1950 door een voormalige gevangene van de nazi’s een aanzet gegeven voor een gedenkmonument, onder de DDR tijd kwam dat er niet van. Pas in 1988 kwamen er plannen voor een monument, maar door de val van de muur verdwenen die weer in de ijskast. Pas op 17 juni 1994 werd er een monument onthult, en worden er elke donderdagmorgen twee rondleidingen aangeboden aan scholieren vanaf klas 9.

Hadamar, in de deelstaat Hessen, werden door AktionT4 10.114 mensen vermoord, door vergassing, dodelijke injecties, dodelijke medicatie of door verhongering, in de periode tussen 13 januari 1941 en 1 september 1941.

In en om Hadamar, waren 9 tussenstations ingericht, waar gehandicapten uit verschillende gebieden van Duitsland waren ondergebracht, en naar gelang van de capaciteit van Hadamar, een instituut sinds 1907 voor gehandicapten, werden zij opgeroepen om vermoord te worden, of zoals de Nazi’s het zelf zeiden de genadedood kregen, of gedesinfecteerd werden.

Periode 1942-1945

Ook in Hadamar stopte op bevel van Hitler de executie van gehandicapten, en ging het instituut op 31 juli 1942 weer gewoon verder als instelling voor de verzorging van gehandicapten. De medische leiding kwam in handen van Oberartz Dr.Adolf Wahlmann, en de algehele leiding kwam bij Alfons Klein.

Onder leiding van deze twee personen, ging de moord op gehandicapten gewoon door, het enige verschil was, niet meer in de inmiddels omgebouwde gaskamer, maar d.m.v. injecties met een overdosis aan medicijnen, of door planmatige verhongering.

In de tussenliggende periode, werd de planning voor het vermoorden van gehandicapten tweemaal gewijzigd.

In april 1943 werd op advies en aandringen van het ministerie van binnenlandse zaken, het instituut opengesteld voor 39 minderjarige joodse kinderen, wiens ouders een van beiden Joods waren, en daarom als ongewenst werden beschouwd, zogenaamde –mischlingskinder-

Ondanks dat zij op grond van de –Nurnberger wetten- als halfjood beschermt waren tegen deportatie en moord, zijn 34 van hun toch door gifinjecties omgebracht, slechts 5 hunner ontkwamen dat lot door krachtige protesten van juristen door familie ingehuurd.

En eind juli 1944, werden ongeneeslijk zieke TBC patiënten, zogenaamde Oostarbeiders binnengebracht, die alle, 468 mensen zijn omgebracht, 375 Russen en 63 Polen, waarvan 274 mannen, 173 vrouwen en 21 kinderen onder de 15 jaar.

Tussen augustus 1942 en maart 1945 werden in Hadamar 4.817 mensen binnengebracht, waarvan 4.422 het niet hebben overleefd, en waarvan de meeste gewoon zijn vermoord.

Amerikaanse troepen bezetten Hadamar op26 maart 1945, en daarmee kwam een eind aan die moordpartijen. In totaal zijn in Hadamar minstens 14.494 mensen omgebracht

Bernburg, gelegen tussen Magdeburg en Halle, in de voormalig DDR.

Op 21 november 1940 begon hier het vermoorden van verstandelijk en of lichamelijk gehandicapten, in een gaskamer van de verpleeginrichting Bernburg, en op 24 augustus 1941 werd op bevel van Hitler ook hier gestopt met het moorden, 9.385 slachtoffers verder.

Bernburg had twee afdelingen, een waar zenuwzieken kans op genezing hadden en waar verder behandelt werd, en een waar geen kans op herstel was, en waar de zieken vermoord werden.

In het verloop van de zomer van 1940, bezichtigden meerdere personen op bevel van Hitler het psychiatrisch instituut Bernburg, om in het kader van de geheime AktionT4, te kijken of dit instituut voldeed aan de eisen daarvoor gesteld. In oktober 1940 begint een kleine groep bouwvakkers met de ontruiming van enkele gebouwen, moeten zij ook een gaskamer inbouwen. In de kelder van het voormalige mannenhuis II, een kleine ruimte van amper 14m2, worden twee permanente verbrandingsovens geïnstalleerd, en worden enkele leidingen verlegd.

Al op 25 november 1940 komt het eerste transport binnen, en die transporten gaan door tot 24 augustus 1941, na die datum stoppen de moorden in het kader van AktionT4.

Vanaf die datum vinden er geen centraal georganiseerde moorden op gehandicapten meer plaats, maar wel op grote schaal gedecentraliseerd in meer dan 100 psychiatrische instellingen over heel Duitsland verdeeld, onder verantwoordelijkheid van de daar aanwezige artsen.

Maar vanaf die datum, eind augustus 1941, vinden toch nog meerdere moorden plaats in Bernburg, maar dan onder de codenaam 14f13.

Het zijn hoofdzakelijk Joodse mensen die niet meer in staat worden geacht inzetbaar te zijn voor arbeid, en afkomstig zijn uit bijv. Ravensbrück (1.400 vrouwen enkel al in het voorjaar van 1942), Buchenwald, Flossenbürg, Gross-Rosen, Neuengamme en Sachsenhausen, hun aantal wordt geschat op ca. 5.000, en zij zijn vergast in Bernburg tot maart 1943.

Na het einde van de oorlog, werden pas enkele bouwkundige wijzigingen aangebracht, maar de verbrandingsovens en de gaskamer bleven wonderlijk genoeg intact.

Ook werden er na het einde van de oorlog onderzoek gestart op verzoek van de dan daar Amerikaanse bezettingstroepen, maar bij de verdeling van Duitsland door de 4 mogendheden, kwam het gebied van Bernburg onder commando van het Russische Militaire bezettingstroepen, en werden onderzoeken door de kriminalpolitie op verzoek van dezelfde Russische bezettingsmacht gestaakt, en ging het voor november 1945 geplande strafproces tegen eventuele verantwoordelijken niet door, en ontsprongen de moordenaars hun straf.

In de jaren 50 van de vorige eeuw, werden de gebouwen weer in gebruik genomen door een Psychiatrisch ziekenhuis.

Hartheim, gelegen in het Linzer land in Oostenrijk.

Vanuit zuid-oost Duitse gebieden, werden vanuit ziekenhuizen, verpleeg en bejaardentehuizen, niet meer voor beterschap in aanmerking komende patiënten, vervoerd naar het kasteel Hartheim, om daar vervolgens vermoord te worden.

Het totaal aantal slachtoffers in Hartheim telt 18.269 namen, alleen al tussen voorjaar 1940 tot augustus 1941.

Vanaf de zomer van 1941 maar dan onder de codenaam 14f13, komen daar nog bij, de gevangenen uit concentratiekampen, die in de ogen van de Nationaal Socialisten niet meer inzetbaar zijn voor arbeid.

Deze gevangenen komen hoofdzakelijk uit Mauthausen en Dachau, en uit de vele daaraan verbonden bijkampen. Ook dwangarbeiders en dwangarbeidsters uit oost Europa worden tot het eind van 1944 hier omgebracht.

De gruweldaden, bleven voor de plaatselijke bevolking niet onopgemerkt, en het kwam soms zelfs tot zij het sporadische actieve verzetshandelingen, passief verzet werd soms bij artsen en medewerkers vastgesteld.

Hoofd van Hartheim was de arts Dr.Rudolf Lonauer uit Linz, die gelijktijdig directeur was van het district verpleeghuis in Niederhart, en ook daar vermoorde hij talrijke mensen.

In 1945 ontkwam hij aan vervolging, door zelfmoord te plegen, zijn plaatsvervanger Dr.Georg Renno dook in 1945 onder.

Weinig personen die bij de moorden in Hartheim betrokken zijn geweest, zijn voor het gerecht verschenen, en maar zeer weinigen hebben daardoor hun straf verkregen.

Sonnenstein/Pirna, gelegen in de deelstaat Sachsen, 20 kilometer ten zuiden van Dresden aan de Elbe, in de voormalige DDR.

Al in 1811 stond hier een respectabel en een der oudste psychiatrische ziekenhuizen, het was gelegen in het park van een enorm groot gebouwencomplex, ooit deel uitmakende van het garnizoen van het voormalige koninkrijk Sachsen.

Onder het bewind van de Nazi’s, kreeg Sonnenstein een directeur, Hermann Paul Nitsche, die openlijk pleitte voor sterilisatie van, en zelfs voor euthanasie van de ongeneeslijke gevallen.

Hij zorgde voor personeel, die allen zonder uitzondering, lid waren van de NSDAP.

Op 9 oktober 1939 werd Sonnestein in zijn hoedanigheid van psychiatrisch ziekenhuis opgeheven, en werden patiënten en personeel in de omgeving ondergebracht, een deel van het ziekenhuis wordt militair hospitaal.

Maar vanaf dat moment beginnen wel de voorbereidingen van AktionT4, waarvan Nitsche een der betrokkenen was. Hij wordt als directeur van Sonnenstein opgevold door Horst Schumann.

Tussen juni 1940 en augustus 1941 als AktionT4 afgeblazen wordt, zijn op Sonnenstein 13.720 verstandelijk en of psychiatrische mensen vermoord, vergast door koolmonoxide, daar komen nog gevangen uit overvolle concentratiekampen bij, meest Polen en Joden, zodat het aantal komt op 14.741.

Na Hitlers stop van deze euthanasiemoorden, werd ogenschijnlijk Sonnenstein gesloten, maar naar later bleek, was Sonnenstein toch ook nog onderdeel van Aktion 14f13.

Uiteindelijk, werden op Sonnenstein de sporen zoveel mogelijk uitgewist, en werden in de leeg komende gebouwen o.a. de Adolf Hitlerschule, een militaire vooropleiding, na de oorlog een politieschool, en na 1953 kwamen hier verschillende bedrijven terecht met al dan niet wisselend economisch succes.

Direct na de oorlog, werden verschillende Sonnenstein misdadigers opgepakt, o.a. Hermann Paul Nitsche die overigens geen arts was, samen met drie hoofdverplegers en elf andere medewerkers(ters), stonden zij terecht bij het Dresdener Artsenproces, een groot artsenproces tegen Nazi-artsen in 1947.

Nitsche, en de verplegers Felfe en Gäbler kregen de doodstraf, Räpke levenslang, en alle anderen kregen gevangenisstraffen. Geen enkele arts van Sonnenstein stond terecht, zij hadden de wijk genomen naar de westelijke zones van Duitsland. Pirna viel na de oorlog onder Russisch toezicht.

Na het Dresdener proces, werd het stil rond Sonnenstein, de aandacht ging meer uit naar Russische en communistische helden, en daar pasten geestelijk gehandicapten niet bij.

In 1956 komen zelfs alle dan nog zittende veroordeelden vrij door een amnestiewet, en werd er over dit ongemakkelijk verleden onder DDR tijd maar niet meer gesproken.

In 1973 is er nog wel een kleine gedenksteen geplaatst bij de ingang van het park, maar dat is inmiddels erg aan vervanging toe heb ik zelf kunnen constateren, maar het park bleef voor publiek gesloten tot 1990.

In september 1989 is er voor het eerst een tentoonstelling in Pirna, waar de verschrikkingen te zien zijn, en na de omwenteling van november 1989, veranderd er het nodige in een snel tempo, er komen dan plannen om van Sonnenstein een monument te maken, en er ontstaat zelfs een commissie -Gedenkplaats Sonnenstein-.

In 2000 is de gedenkstätte gereed, en zijn de ruimten permanent toegankelijk, door de hele stad staat plexiglasbordjes met waarschuwende teksten, zij staan op plekken, waar veel toeristen komen, Pirna is tenslotte een heel mooie stad, en op trottoirbanden slingerend door de stad staan gekleurde kruisjes geschilderd, en dat lint van geschilderde kruisjes eindigt in de kelders van Sonnenstein, naast een bloemenkrans met linten, met het getal 14.751, het aantal slachtoffers.

In de stad lopende, en de kruisjes ziende, denk je niet meteen aan slachtoffers van de Nazi’s, maar als je door nieuwsgierigheid dit kruisjeslint volgt, en je komt uit in die martelkamers, maakt dat heel veel indruk.

Weer buiten komende, wordt je vriendelijk begroet door verstandelijk gehandicapten, die in de nabijgelegen gebouwen hun dagelijkse onbezorgde werkzaamheden uitoefenen, en waarvan weinigen kunnen en zullen bevroeden wat zich hier in het verleden heeft afgespeeld, gelukkig maar, zij genoten toen ik ze zag, van hun kop koffie in een warm zonnetje.

Zelf ben ik curator over enkele verstandelijk gehandicapten, allen geboren in de oorlog, maar gelukkig in Nederland.

Het deed mij emotioneel veel, toen ik mij besefte, wat er gebeurt zou kunnen zijn, als zij in Duitsland geboren waren.

Horst Schumann die als arts verbonden was aan Sonnenstein tijdens AktionT4, is ook direct na de oorlog ook naar het westen gevlucht, en zou zijn straf ontlopen.

Hij is jarenlang als sportarts in het West Duitse Mönchen Gladbach werkzaam geweest onder zijn eigen naam.

Toen hij in 1951 een visakte aanvroeg, was er niets aan de hand, maar toen hij tezelfdertijd ook nog een jachtakte aanvroeg, werd zijn eventuele strafblad nagetrokken.

Toen bleek duidelijk, dat hij al jaren op een opsporingslijst stond als een der hoofddaders van de misdaden begaan op Sonnenstein. Toen de politie hem daarop wilde arresteren, was hij toch verdwenen, kennelijk getipt.

Hij komt weer boven water in Ghana, waar hij herkent wordt op een foto afgedrukt in een missieblaadje in 1959, en uiteindelijk gearresteerd wordt en uitgeleverd wordt in 1966 aan Duitsland. In Frankfurt komt hij in 1970 voor het gerecht, maar dat proces wordt jammerlijk vroegtijdig afgebroken in 1972 wegens de hoge bloeddruk van betrokkene, Horst Schumann komt uiteindelijk te overlijden in 1983 in Frankfurt, zonder gestraft te zijn.

Anton G.M.Heijmerikx

Colofoon: Gedenkstätte Sonnenstein-Pirna

Drittesch Reich uitgeverij Atlas Verlag

Diverse internetsites

Wikipedia encyclopedie

One thought on “Geheime Massamoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: