Grootste scheepsrampen ooit.

Wilhelm Gustloff – 30 januari 1945 9.343 slachtoffers

Goya – 16-4-1945 6.817 slachtoffers

Generaal Steuben – 1- februari 1945 3.500 slachtoffers

Titanic – 15 april 1912 1.503 slachtoffers

Lutisiana – 7 mei 1915 1.198 slachtoffers

De ondergang van de “Wilhelm Gustloff”, is de grootste scheepsramp ooit in de geschiedenis.

Op 30 januari 1945, zonk de Wilhelm Lusthoff met aan boord 10.582 vluchtelingen, waarvan slechts 1.239 personen gered konden worden. Het zinken van het schip, werd veroorzaakt door 4 torpedo’s, afgevuurd door een onderzeeër van de Sovjet Unie, waarvan er 3 doel raakten.

Het was de Hamburgse scheepswerf van Blohm en Voss, die het schip bouwde, en welk schip op 5 mei 1937 te water werd gelaten.

Aanvankelijk zou het schip de naam van Adolf Hitler krijgen, maar die had persoonlijk de naam laten wijzigen in Wilhelm Gustloff, de leider van de NSDAP in Zwitserland, die werd vermoord met vier kogels uit een revolver, afgevuurd door een oud studiegenoot de Jood David Frankfurter, (veroordeeld tot 18 jaar gevangenisstraf) zoon van een rabbijn, op 4 februari 1936, en overleed aan de gevolgen daarvan. Het schip werd gedoopt door de weduwe van Wilhelm Gustloff.

Het passagiersschip was het grootste en modernste in zijn tijd, bood plaats aan 1465 passagiers, eas 23.5 mtr breed en 208.9 mtr lang met een diepgang van 6.6 mtr. Het kon een snelheid halen van 15 knopen, omgerekend bijna 28 km p/u.

Het schip was eigendom van de Nationaal Socialistische organisatie Kraft durch Freude, een organisatie die tot doel had om de minder draag krachtige arbeider in staat te stellen om zich toch een vakantie te kunnen veroorloven.

Tussen 1937 en 1939 is het ook daadwerkelijk voor dit doel gebruikt, en verscheen in de Noorse fjorden, maar ook voor de kusten van Portugal en Italië.

Zodra de oorlog echter uitbrak, werd het schip overgeschilderd en zou het dienst gaan doen als hospitaalschip, maar is het niet van gekomen, uiteindelijk is het ingezet in Gdynia aan de Oostzee (Gotenhafen) het huidige Polen in de omgeving van Danzig, om daar als drijvend hoofdkwartier te dienen voor de Duitse onderzeevloot.

Dat hele gebied, Oostpruisen, Westpruisen en Pommern was bezet door de Nazi’s.

Op het eind van de oorlog, toen Russische troepen oprukten naar Duitsland, en dat hele gebied vrijwel omsingelt was door Russische troepen, kreeg de Wilhelm Gustloff opdracht om als vluchtelingenschip grote mensenmassa’s te repatriëren naar de veiliger geachte Duitse havenstad Kiel.

Normaler wijze, zou men geen mensen gaar repatriëren, maar men vreesde de wraak van de Russen, omdat ook Duitse militairen nu eenmaal niet zachtzinnig met Russische ingezetenen waren omgegaan, Nazi Duitsland beschouwde de Russen als “untermenschen”, en tallozen zijn door hen vermoord in de concentratiekampen, zoveel dat men zelfs geen aantallen meer bijhield, dat waren zij niet waard.

Nu waren die Russische troepen in aantocht, en de verhalen van hun gruweldaden snelden hun al vooruit. De sovjettroepen verkrachtten alle vrouwen die zij zagen, ongeacht hun leeftijd, en alleen de “gelukkigen” werden daarna doodgeschoten, anderen werden doodgeknuppeld of in stukken gehakt, en verkrachtte vrouwen werden naakt in kruishouding op deuren vastgespijkerd. Geen wonder dat men doodsbang was voor deze naderende troepen.

Na ca. 5 jaar moest het dus weer gaan varen, en met hem werd een hele vloot van schepen gevorderd om vluchtelingen over te brengen. In een heel korte periode, werden ca. 2.6 miljoen mensen naar het westen gebracht onder de naam -Unternehmen Hannibal-, en het verlies aan mensenlevens bedroeg ca. 25.000 personen, veel maar in verhouding en onder de omstandigheden waaronder dit allemaal moest gebeuren toch bijzonder laag. Alleen al in de maand april van 1945 werden 264.887 vluchtelingen geëvacueerd.

Nu was het bekend, dat ca. 15 onderzeeërs van de Sovjet marine in de Oostzee actief waren, maar die onderzeeërs waren niet erg productief en men vreesde die eigenlijk niet zo erg.

De Wilhelm Gustloff heeft onder grote paniek passagiers opgenomen, veel meer dan toegestaan, maar de grote mensenmassa was niet te sturen. Alle bagage moest men achterlaten op de kade, mede daardoor konden meer mensen aan boord gaan. Geregistreerd werden 7.956 personen, maar schattingen melden dat ca. 2.500 mensen zonder registratie op het schip gekomen waren.

Bevelvoerend kapitein was Friedrich Petersen, maar aan boord waren ook nog 2 handels- marinekapiteins en een kapitein van de U boot opleidingen, Wilhelm Zahn.

Kapitein Petersen geeft bevel aan passagiers bij vertrek om ca. 12.30 uur, de zwemvesten aan te trekken, en die onder geen beding weer uit te doen, omdat de zee ruw was, het stormde en het sneeuwde daarbij ook nog. Ook de temperatuur was ca. -18 C. , en ijsbrekers waren ingezet om de vaarroute open te houden. Ook de reddingsboten waren door mankementen, en het bevriezen van onderdelen niet bruikbaar, terwijl het aantal boten volkomen ontoereikend was voor het zeer grote aantal passagiers. Als de Wilhelm Gustloff ca. 1 uur onderweg is, krijgen de 4 kapiteins onderling ook nog eens ruzie over de koers die zij willen varen, waardoor er kostbare tijd verloren gaat, omdat het schip maar op halve kracht vaart, zolang er onenigheid is en onduidelijk welke koers genomen gaat worden.

Ook de begeleidingsschepen welke voor de veiligheid moeten zorgen, zijn gering in aantal, slechts 2 oude schepen vergezellen de Wilhelm Gustloff, waarvan er maar 1 is uitgerust met opsporingsapparatuur voor onderzeeboten, maar die apparatuur is ook nog stuk en dus onbruikbaar. De Wilhelm Gustloff koerst om 14.30 uur naar dieper en opener water, welke vaarroute vrij is gemaakt van mijnen, en dus veiliger geacht wordt, alle vier kapiteins zijn het uiteindelijk eens geworden.

Om ca. 15.30 uur, verlaat de Russische onderzeeër de S13, met als kapitein Marinesko, die als moeilijk en eigenzinnig persoon bekend stond, hij zou als er geen gebrek aan officieren was geweest, allang van zijn functie zijn ontheven, of minstens zijn gedegradeerd. Hij vaarde een koers die hem uitdrukkelijk was verboden, maar heeft een innerlijke ingeving gevolgd, zoals hij later heeft verklaard.

Rond de klok van 18.00 uur krijgt kapitein Petersen de boodschap door, dat de vaarroute niet geheel vrij is van mijnen, en een andere route wordt gekozen, en het bevel om het schip te verlichten, om mede daardoor een aanvaring met drijvende mijnen te voorkomen.

Rond de klok van 18.00 uur, ontdekt de onderzeeër S13 de fel verlichte oceaanreus, Wilhelm Gustloff, aan de horizon en beveelt het schip te volgen. Normaler wijze was de onderzeeër niet in staat om de Wilhelm Gusthoff bij te houden, laat staan hem in te halen, maar bijna 5 jaar stilliggen, weinig onderhoud en zwaar over beladen, kon de Wilhelm Gusthoff zijn maximum snelheid bij lange na niet halen.

Als om 21.00 uur over de geluidsinstallatie van de Wilhelm Gustloff de rede t.g.v. de 12 jarige machtsovername van Adolf Hitler schalt, geeft vrijwel tegelijkertijd Alexander Iwanowitsch Marinesko het bevel 4 torpedo’s af te vuren op de Wilhelm Gustloff, ter hoogte van een zandbank, de Stolpebank genaamd 60 kilometer uit de kust van Pommern.

Drie raken doel, een vierde mist, de eerste veroorzaakt een groot gat in de boeg, en de andere twee raken het schip midscheeps ter hoogte van de machinekamers, wat tot gevolg had dat de motoren stil vielen en de stroomvoorziening uitviel.

De schotten worden gesloten, om compartimenten te vrijwaren van binnenkomend zeewater, maar betekend tevens dat mensen die zich daar bevinden als ratten in de val zitten.

Om 21.35 begint de Gustloff speurbaar over te hellen, en noodsignalen worden uitgezonden, maar helaas op een verkeerde frequentie, zodat enkel de op 2 kilometer achterlopende beveiligingsschip de Löwe het ontving, die zich snel richting Gustloff snelt.

Aan boord spelen zich onbeschrijflijke taferelen af, en nog maar niet te spreken van de opgeslotenen in het onderdek, teveel mensen willen tegelijkertijd in de te weinig functionerende reddingsboten. Mensen worden onder de voet gelopen, met vaak dodelijke afloop, sommige reddingsboten worden bezet door Wehrmachtsoldaten, die met wapengeweld hun boot voor familieleden vrijhouden, weer anderen worden gevierd met veel te weinig opvarenden, soms maar een tiental, terwijl plaats is voor 80 mensen. Maar ook de 4 kapiteins zien kans in de boten te komen en hun eigen vege lijf te redden ten koste van anderen, op dat moment hebben zij onderling geen ruzie, integendeel, en vrouwen en kinderen eerst als zijnde een onbeschreven zeemanswet, daarvan wilden zij op dat moment niets weten.

Om 22.30 uur zinkt de Wilhelm Gustloff, en sleept ontelbare mensen mee de diepte in, en diegenen die aan de oppervlakte blijven of komen drijven, met wel een zwemvest om, sterven binnen enkele minuten in het afgrijslijk koude en woeste water van de Oostzee.

Het begeleidingsschip de Löwe, die naderbij gekomen was, ziet nog kans om 472 mensen te redden, en ook de toevallige in de buurt zijnde torpedoboot de T36 neemt nog 564 mensen aan boord, en drie ter hulp gesnelde Mijnenvegers zien toch ook nog kans op samen 174 mensen te redden. De spectaculairste redding, vind de volgende ochtend plaats, als zoekende schepen reddingschepen een sloep aantreffen vol met bevroren en overleden mensen, en waarbij tussen de lijken een in dekens gewikkelde zuigeling aantreffen, die het ongeluk heeft overleefd. Volgens zo juist mogelijke schattingen zijn 9.366 mensen ten gevolge van deze ramp verdronken. De Russische kapitein, heeft nadat hij in zijn thuishaven was teruggekeerd, nimmer bij zijn leven de onderscheiding gehad van “Held van de Sovjet Unie”, een onderscheiding die normale wijze wel uitgereikt had geworden, ware het niet dat hij niet erg geliefd was, en eigenlijk gedoogd werd vanwege personeels tekort. Ook had een het bevel naast zich neergelegd van de marineleiding, en had een andere route genomen in de Oostzee, en kwam daarbij de Wilhelm Gustloff toevalligerwijze tegen. Met het zinken van dat schip had hij gehoopt dat zijn problemen met de leiding tot het verleden zou behoren, maar na de oorlog werd hij oneervol ontslagen vanwege het niet opvolging van bevelen.

Ook is het tot zinken brengen van een hospitaalschip met vluchtelingen aan boord, was volgens de Haagse conventie niet geoorloofd, maar de Sovjet Unie beschouwde elk Duits schip als een legaal en derhalve als oorlogsdoel.

Zij merkten het vluchtelingenschip ook niet aan als zijnde een oorlogsmisdaad, omdat er zich aan boord ook militairen bevonden, werd het door hen als een gevechtshandeling aangemerkt.

In 1963 stierf kapitein Marinesko, en pas in 1990 werd de kapitein postuum eer gebracht, toen onder Gorbatslov bekend werd, welke schepen de S13 vernietigd had onder bevel van Marinesko, en verkreeg hij alsnog postuum de titel “Held van de Sovjetunie”.

Ook het vluchtelingenschip de “Generaal Steuben”, werd 10 dagen later op 10 februari 1945, door dezelfde onderzeeër met twee torpedo’s tot zinken gebracht, het had ca. 5.000 gewonde militairen aan boord.

Dit schip zonk binnen 7 minuten, waarbij ca. 3.500 mensen zijn verdronken.

Ook dit schip was als Hospitaalschip aangemerkt, maar dat maakte voor de Sovjet Unie geen verschil, elk Duits schip was een oorlogsdoel.

En nog eens 6 dagen later, trof de “Goya”, een in Noorwegen gebouwd vrachtschip, omgebouwd tot vluchtelingenschip, hetzelfde lot, zij het door een andere onderzeeër de L3 ook van de Sovjet Unie, die met 2 torpedo’s de “Goya”in de golven deed verdwijnen. Hierbij overleefden slechts 183 van de 7.000 opvarenden, ondanks dat het in konvooi voer met 5 andere vluchtelingschepen.

De L3 met kapitein Konovalev, was overigens de meest succesvolste Russische onderzeeër, zij liet in totaal 13 schepen zinken.

De plek, waar de Wilhelm Gustloff is gezonken, is aangemerkt als zijnde een zeemansgraf, of oorlogsmonument, daarmee zijn de slachtoffers onder Internationaal Volkerenrecht beschermd tegen scheepsbergers, duikers en of personen die mogelijkerwijs uit het wrak zouden willen halen wat hun goed dunkt, dat zou dan grafroof zijn.

Het betekent ook, dat toeristenschepen ruim om de plek van de Wilhelm Gustloff op -55 07’ noorderbreedte en 017- 41’oosterlengte en op 42 meter diep liggend, moeten omvaren, behalve bij herdenkingen, waar dan vergunning kan worden verleend.

Iedereen heeft wel eens gehoord van de ondergang van de Titanic op 15 april 1912, hierbij lieten 1.503 mensen het leven, en ook hebben velen wel eens gehoord van de ondergang van de Lusitania ten tijde van WO I op 7 mei 1915, waarbij 1.198 mensen omkwamen, allemaal verschrikkelijk, maar de drie nog grotere rampen met heel veel meer slachtoffers, daarvan hebben, of hadden, weinigen gehoord.

Anton G.M.Heijmerikx

Diverse internetsite’s

Nazi Goud – Tom Bower

Encyclopedie Wikipedia

Drittesch Reich – Atlas Verlag

Deutsche Geschichte – Atlas Verlag

3 gedachten over “Grootste scheepsrampen ooit.

  1. Kan kapitein Friedrich Petersen dezelfde zijn geweest als de op 2 maart 1883 geboren WO1-kapitein van de U-112, van wie overigens geen overlijdensdatum bekend lijkt? Ik begrijp dat alle 4-5 kapiteins de ramp
    overleefd hebben. Wie waren behalve Wilhem Zahn – WO2-kapitein van de U-56 en de U-69 – de anderen? (Ben voor mijn historische database
    nieuwsgierig welke de laatstlevende was. Misschien ook omdat een verre oom op de Junyo Maru omkwam.)

    Like

  2. Laatst hoorde ik van deze scheepsramp. Tevens in de Lubecker Bocht is de Cap d Árcona gebombadeerd. Hierover wordt in een boek geschreven. Is er ook een boek dat over de grootste scheepsramp ooit gaat?

    Vriendelijke groet,
    Margriet.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: