Joodse Kinderen voor de 2e wereldoorlog.

Tijdens de Rijksprogromnacht van 9 op 10 november 1938, werden overal in Duitsland en Oostenrijk de synagogen in brand gestoken, joodse kerkhoven vernield en onteerd, en werden bezittingen van Joden vernield of gestolen, en kwamen ca. 100 joden om het leven door die gruwelijkheden, welke door de Nazi’s op touw was gezet.

Vanaf ca. 10 november 1938 kwamen ca. 25.000 joden in concentratiekampen terecht, de meesten kwamen daar terecht omdat zij gedwongen werden Duitsland te verlaten, met achterlating van vrijwel al hun bezittingen. Maar ook velen kwamen later om door ontberingen, of werden simpelweg vermoord.

Werden de Joden in Duitsland en Oostenrijk tot aan het begin van november 1938 zwaar vernederd en gediscrimineerd, na de Rijksprogromnacht ging dat over in systematische vervolging en vernietiging van Joden in het Duitse rijk.

De wereld was ontzet, toen de berichten en de foto’s daarover het vrije westen bereikten, maar diezelfde wereld liet het zoals zo vaak voordien en ook even zovaak nadien, gebeuren.

In verschillende landen, ook in Nederland waren de wetten dusdanig streng, dat het vrijwel onmogelijk was, om als vluchteling de grenzen over te steken, en was men zo gelukkig geweest om binnen te komen, werd men vaak in vluchtelingenkampen ondergebracht, zoals in Westerbork voor Nederland.

Ook in Engeland waren de wetten streng, maar een Joodse delegatie met o.a. Chaim Weitzmann, heeft het voor elkaar gekregen in onderhandelingen met de Engelse Minister-president Neville Chamberlaine, dat Joodse kinderen en jeugdigen vanuit Duitsland naar Engeland mochten komen, later als de toestand weer was gestabiliseerd, zouden zij weer terugkeren naar hun families. Maar de Joodse gemeenschap in Engeland verzekerde de Engelsen, dat zij garant stonden voor de kosten van dat besluit, welke geschat werden op ca. 50 pond per kind voor Reis en verblijfkosten, rekent men dat naar huidige maatstaven dan komt dat neer op ca. 1500 euro (2008)

Aan de vooravond van de parlementsdebatten, verklaart de minister van Binnenlandse zaken, dat de inreispapieren eenvoudiger zullen zijn, en dat een lijst met namen voldoende is.

Het idee, om jonge Joodse vluchtelingen toestemming te verlenen om naar Palestina te laten af en doorreizen, werd afgewezen. Wel stemde het Engelse kabinet in met een onbegrensd aantal joodse vluchtelingen van onder 17 jaren toe te laten, maar hun ouders werd de toegang geweigerd, omdat Engeland met een te groot aantal werkelozen zat.

Tegelijkertijd onderhandelde de Nederlandse bankiersvrouw Geertruida Wijsmuller-Meyer met Adolf Eichmann om tegen een vastgesteld en overeengekomen bedrag de kindertransporten onder strenge voorwaarden te doen plaatsvinden.

De jonge kinderen mogen enkel een koffer, een tas en 10 Rijksmark meenemen, speelgoed en boeken zijn verboden, en maar 1 enkele foto mogen zij meenemen. Als er waardevolle spullen ontdekt zouden worden, dan worden die onmiddellijk in beslag genomen. In de groepen werd ieder kind genummerd die weer in een lijst correspondeerde met zijn of haar naam, en verkreeg zo’n groep een blokvisum voor de uitreis, veelvuldige controle en vertraging was het gevolg. Ook werden de achterblijvende niet toegestaan, om afscheid te nemen op de stations, dat moest maar thuis of elders gebeuren.

Het zogeheten “Movement fot the Care of Children from Germany” had in Oostenrijk en Duitsland buro’s ingericht met ondersteuning van Joodse organisaties aldaar, om alles beter te kunnen organiseren. Joodse weeskinderen stonden boven aan de lijst, en hadden voorrang, gevolg door kinderen wier ouders gevangen zaten in concentratiekampen.

In Engeland werd door het parlement op 21 november 1938, een wet aangenomen, die het mogelijk maakte Joodse kinderen als vluchtelingen op te nemen.

Al op 25 november werd via de BBC een oproep gedaan om zich als pleeggezin te melden, en in korte tijd hadden zich ca. 500 gezinnen zich aangemeld.

Als regel, werd gehanteerd, dat als de woning er schoon genoeg uitzag, dat gezin werd geaccepteerd.

Op 1 december 1938 vertrekt dan met goedvinden van de Duitse Nationaal Socialistische regering, het 1e transport joodse kinderen uit Berlijn, en op 10 december 1938 vertrekt er ook een transport vanuit Wenen richting Engeland.

De eerste drie maanden komen de transporten hoofdzakelijk vanuit Duitsland, daarna komen ook de transporten vanuit Oostenrijk op gang.

Na de Duitse bezetting in maart 1939 van Tsjechië, worden er ook transporten vanuit Praag georganiseerd.

Maar in februari en augustus 1939 worden er ook transporten met Joodse kinderen vanuit Polen georganiseerd. Omdat Duitse havensteden voor kindertransporten afgesloten waren, ging en de transporten via Nederland, en vertrokken de boten over de Noordzee van Hoek van Holland naar het Engelse Harwich en Southampten.

De treinreis en de overtocht per boot, waren voor de kinderen uiteraard opwindend, maar bij aankomst in onbekende Engeland, rezen er vele vragen, en niemand kon die beantwoorden, enkel al door het taalprobleem. De kinderen spraken enkel Duits en de pleegouders enkel Engels, als er al een pleeggezin gevonden was. Voor diegenen waar nog geen pleeggezin voorhanden was, werden in vakantieparken ondergebracht, maar de vakantiehuisjes boden amper genoeg warmte voor de soms ijzige kou, zeker in de wintermaanden. Ook deden zich hier misstanden voor, sommige pleeggezinnen buiten de vooral jonge meisjes uit als hulp in de huishouding. Ook psychisch leden de kinderen, velen waren in de veronderstelling dat hun ouders niet meer leefden, en dat was achteraf maar al te waar helaas, anderen dachten dat zij waren weggegeven, en op zijn minst niet meer welkom thuis. Ook godsdienstige problemen deden zich voor, de Anglicaanse en Joodse godsdienst is duidelijk erg verschillend. Maar gaandeweg losten godsdienst en taalproblemen zich snel op, kinderen hebben een groot aanpassingsvermogen, maar heimwee en het gemis van de eigen familie was een veel groter probleem.

Al met al zijn meer dan 10.000 kinderen gered uit de klauwen van de Nazi’s, en kan men met zekerheid zeggen dat anders er niet veel de oorlog overleefd zouden hebben.

Het laatste transport Joodse vluchtelingkinderen vertrekt uit Duitsland op 1 september 1939, en 2 dagen later op 3 september 1939, verklaart Engeland Duitsland de oorlog.

Duitsland was immers Polen binnengevallen.

Wel heeft de Engelse regering om onduidelijk redenen, ca. 1000 kinderen in de leeftijd van 16-17 jaar onder gingen brengen in kampen tijdens het verdere verloop van de oorlog, en ca. 400 werden naar Canada en Australië gestuurd.

Toch zijn velen toen zij de leeftijd daarvoor hadden, het kamp ontvlucht door dienst te nemen in het Engelse leger, en hebben zij meegevochten aan Engelse zijde voor de bevrijding van Duitsland hun vaderland, en Europa van de Nazi’s.

Geertruida Wijsmuller-Meyer, geboren te Alkmaar op 21 april 1896 en overleden op 20 augustus 1978 in Amsterdam, zij werd bekend onder de naam van Tante Truus, een erenaam haar gegeven door de mede door haar bemiddeling van vele geredde Joodse kinderen gedurende de 2e wereldoorlog.

Zij is gehuwd met de bankier Johannes F. Wijsmuller op 30 maart 1922 te Amsterdam.

Hun huwelijk is kinderloos gebleven. Over het priveleven is niet veel overgeleverd geworden, zij was na de oorlog lid van de VVD, heeft ook een tijd in de gemeenteraad van Amsterdam gezeten.

Zij was een resolute vrouw, voor niets en niemand bang, ook beslist niet op haar mondje gevallen, daarbij bescheiden voor zichzelf, en een groot hart voor kinderen. Zij verkreeg door haar optreden twee bijnamen, tante Truus en Stoomwals, welke beide haar instelling juist weergeven.

In de beginjaren 30 van de vorige eeuw, komt zij te werken voor het comité “ Bijzondere Joodse belangen”, en zorgt mede daardoor voor levensmiddelen en medicamenten in verschillende noodlijdende landen in Europa.

Als dan de Joden steeds meer in Duitsland, Oostenrijk en de bezette gebieden vervolgt en gediscrimineerd worden, reist zij meerdere malen in november 1938, dus voor de oorlog naar Wenen, en weet door te dringen tot bij Adolf Eichmann, die in die tijd de leiding heeft voor Joodse emigratie. Zij weet te bewerkstelligen, dat er 600 Joodse kinderen voor eind december 1938 naar Engeland mogen afreizen, als zij alles binnen de tijd organiseren kan.

Zij krijgt het voor elkaar, want al op 11 december vertrekt het 1e kindertransport via Hoek van Holland naar Engeland.

Dat alles heeft tot gevolg, dat er uiteindelijk meer dan 10.000 meest Joodse kinderen uit Duitsland, Oostenrijk en Tsjecho-Slowakije richting Engeland kunnen vertrekken.

Deze transporten eindigen op 1 september 1939, als de 2e wereldoorlog uitbreekt. Zij heeft voor haar inzet vanuit verschillende landen onderscheidingen mogen ontvangen.

In 1950 verscheen het boek “Geen tijd voor tranen”, welke verteld over deze geschiedenis van de kindertransporten.

Ook is er in 1980 een stichting opgericht met haar naam, die opkomt voor de belangen van verstandelijk gehandicapte kinderen.

Anton G.M.Heijmerikx

colofoon.

diverse internetsites

Drittes Reich-Atlas verlag

N.I.O.D.

6 gedachten over “Joodse Kinderen voor de 2e wereldoorlog.

  1. Bijzonder om te lezen over mijn oudtante! Ik dacht altijd dat ze Meijer heette, maar nu blijkt uit dit artikel dat ze een geboren Wijsmuller is! U begrijpt dat ik heel erg trots op haar ben! Groet, Truus Soomers-Wijsmuller

    Like

  2. Hallo Frau Soomers-Wijsmuller,

    gut von Ihnen zu lesen. Ihre Grostante ist ein grosses Vorbild für mich.
    Ich weiss, dass durch sie viele Kinder in Grossbritannien überleben konnten. Ohne dieses Engagement wäre das nicht so möglich gewesen.
    Wir haben am 30. November 2008 , 70 Jahre nach dem ersten Kindertrasnsport aus Berlin , eine Skulptur am Bahnhof Friedrichstrasse aufgestellt um an die Kindertransporte zu erinnern. Der Künstler ist eines der Kinder, der über Hoek van Holland gerettet wurde. Frank Meisler kam aus Danzing und stieg in den Kindertransportzug an der Friedrichstrasse am 29.August1939. drei Tage später hat man seine Eltern deportiert.In London und jetzt Berlin stehen die Skulpturen von ihm, die die Organisatoren und jüdischen Kinder würdigen.
    Sie können stolz sein auf ihre Tante. Bitte setzen sie sich mit uns in Verbindung.Das wäre sehr nett.
    Beste Grüsse,
    Lisa Schäfer
    Müggelstrasse 14
    10247 Berlin
    T 0049 30 60401021
    M 0049 173 390 58 55
    schaefer.lisa@berlin.de

    Like

  3. Geachte Mevrouw/Heer,

    Zijn er feiten bekend over Joodse kinderen die aan het begin van de 2e Wereldoorlog (1940) zijn ondergebracht bij niet Joodse pleegouders. De kinderen zijn afkomstig van het eiland Texel of uit den Helder.

    U vriendelijk groetend,
    Arnold Merks

    Like

  4. Geertruida Meijer werd geboren in Alkmaar, en overleed in Amsterdam. Zij is dus niet een geboren Wijsmuller! Zij huwde in 1923 met J.F. Wijsmuller, een bankier.

    Like

  5. Ik heb mevrouw Wijsmuller goed gekend tussen 1969 en 1978. Zij woonde toen In Amsterdam Buietenvelderd samen met haar trouwe huishoudster SIETJE.
    Zij was een zeer bijzondere vrouw die inderdaad voor niets en niemand bang was, maar steeds respectvol bleef naar iedereen. Talrijk zijn de verhalen die ik van haar heb gehoord en samen met haar heb beleefd. Zoals: enig jaar, bij de opening van de auto Rai, vroeg het Rode kruis haar of ze niet een ambulance kon los peuteren van de familie Pon (Volkswagen). Geen probleem zij ze. Ze liep naar de stand van Volkswagen en vroeg de directeur of ze die allernieuwste ambulance voor het Rode Kruis kon krijgen. Dat kon, maar er was een voorwaarde: De prins der Nederlanden die de Rai zou openen moest een bezoek brengen aan hun stand.
    Dat was een uitdaging die helemaal in haar straatje paste. Bij de ingang van de Rai ging ze staan en toen prins Bernard eraan kwam om de Rai te openen nam ze hem doodeenvoudig onder de arm en liep zonder pardon met hem (nog voor de opening) naar de Volkswagen stand. Glunderend nam ze onmiddelijk de nieuwe ambulance in ontvangst. Een geweldig mens en een voorbeeld van onbaatzuchtige naastenliefde.
    Ik ben fier haar gekend te hebben
    Steph Vaessen
    Heerlen

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: