Auschwitz, Auschwitz-Birkenau, Auschwitz-Buna-Monowitz

Auschwitz, een naam die ieder weldenkend mens zich herinnert, en gelijk geassocieerd wordt met de vernietiging van Joden tijdens de 2e wereldoorlog.

Auschwitz, wat bestond uit meerdere vernietigingskampen, Auschwitch, Auschwitz-Birkenau en Auschwitsz-Buna-Monowitz, de laatste met 45 buitenkampen.

Auschwitz is de Duitse naam, in het pools heet het Oswiecim, en is ca 60 km ten westen van de Poolse stad Krakau gelegen.

In april 1940 gaf Heinrich Himmler bevel om een nieuw concentratiekamp te bouwen in Oswiecim, in het door Duitsland geannexeerde gebied van Polen.

Het was gelegen aan goede spoorverbindingen in een dun bevolkt gebied. Het was eerstens bedoeld voor Poolse politieke gevangenen, later werd het een vernietigingskamp.

Al in juni 1940 kwamen daar al Poolse politieke gevangenen aan, en in maart 1941 zaten er ca. 11.000 gevangenen, hoofdzakelijk Polen. Het was toen al een berucht concentratiekamp vanwege de wrede praktijken die daar werden toegepast. Polen werden door de nazi’s gezien als untermenschen, en daar gingen zij niet zuinig mee om, sterker nog toen stierven er al velen door uitputting door extreme zware arbeid en zware ondervoeding.

Auschwitz I was een concentratiekamp, welke bestond uit stenen barakken waarvan de meeste barakken 2 verdiepingen hadden. Dat er stenen barakken stonden,kwam omdat het een voormalig Oostenrijkse artilleriekazerne was, die na de bezetting van Oostenrijk leeg stond.

In die barakken huisden de gevangenen onder erbarmelijke omstandigheden, werden velen onderworpen aan medische proeven, moest men steeds urenlang staan op appels, werd er vele malen opnieuw geteld, en dat onder de meest erbarmelijke en onmenselijke omstandigheden.

Men mocht al die tijd niet bewegen, bewoog men wel, dan werd men doodgeschoten.

In de winterse vrieskou stond men ook vele uren in enkel een oude versleten en vieze onderbroek, en ook dat moest gebeuren zonder bewegen.

Nadien stierven velen aan de doorstane winterse ontberingen. Het bood plaats aan ca. 10.000 mensen, in 1e instantie hoofdzakelijk Polen. Auschwitz was ook de plek waar Poolse gijzelaars, leden van de Poolse ondergrondse en de Poolse intelligente bovenlaag en elite van Polen geëxecuteerd werden.

De overledenen werden in Auschwitsz I gecremeerd, en verstrooid om zo de bewijzen te vernietigen. Dat crematorium stond op enkele honderden meters van het huis van de kampcommandant Rudolf Hosch, hij had het “vak” geleerd in Dachau tussen 1934-1938 van Theodor Eicke die daar kampcommandant was.

In mei 1940 kwam Rudolf Hosch naar Auschwitz, en was daar commandant tot eind 1943, maar bleef verbonden aan Auschwitz om leiding te geven aan de vernietiging van Hongaarse joden. Het gezin woonde op het kampterrein, en zijn vrouw verklaarde na de oorlog van niets te weten, zij had zich nimmer bemoeid wat zich in het kamp afspeelde.

Rudolf Hosch was verantwoordelijk voor de vernietiging van meer dan 1 miljoen joden.

Na de oorlog wist hij onder valse naam te ontkomen, maar werd toch opgepakt in maart 1946. Het hooggerechtshof in Warschau veroordeelde hem  tot de doodstraf door ophanging, dat werd voltrokken op 16 april 1947 in Auschwitz vlak bij zijn woning op het kampterrein, waar de galg nog steeds staat.

Een der bekendste gevangenen in Auschwitz I, is Maximiliaan Kolbe, een Franciscaner pater die zich vrijwillig meldde om de plaats in te nemen van de Poolse onderofficier Franciszek Gajowniczek, die aangewezen was als een van de 10 aangewezenen omdat er 1 persoon was gevlucht, om te sterven, hij was getrouwd en had 2 kinderen. Deze 10 gevangenen werden in een donkere volledig geïsoleerde en van de buitenwereld afgesloten bunker opgesloten tot de dood er op volgde door uitdroging en verhongering. Na 14 dagen bleken na opening van de bunker er nog vier in leven, waaronder Maximiliaan Kolbe, zij werden door middel van een Phenolinjektie alsnog gedood op 14 augustus 1941. Franciszek Gajowniczek heeft Auschwitz overleefd, en kon getuigen van de gebeurtenissen, hij overleed in 1995, 93 jaar oud. Maximiliaan Kolbe werd in 1982 heilig verklaard door paus Johannes Paulus II, die zijn hongerbunker en cel heeft bezocht bij zijn bezoek aan Polen en Auschwitz in 1979.

Overigens zijn er vanuit Auschwitz in totaal 667 gevangenen gevlucht, waarvan er 270 opnieuw zijn opgepakt, het moge duidelijk zijn dat er niemand na de oorlog dit kon navertellen. Omdat het gebruikelijk was, om voor elke vluchteling 10 personen aan te wijzen die daarvoor ter dood werden gebracht door uitdroging en verhongering, zijn door deze vluchtelingen 6.670 gevangenen omgekomen, die op een later tijdstip vermoedelijk het kamp ook zeker niet zouden hebben overleeft.

In maart 1941 beval Himmler om een tweede kamp te bouwen, met veel grotere capaciteit dan Auschwitz I. dat werd het enkele kilometers verderop gelegen Auschwitz-Birkenau.

Ook Auschwitz II genaamd. Dit kamp is enkel opgezet om mensen te vernietigen, meest joden, maar ook zigeuners, homo-sexuelen, vrijmetselaars, jehova getuigen, maar ook gevangenen uit Duitsland, Polen en Russische krijgsgevangenen die daarheen gevoerd werden.

Auschwitz-Birkenau kende de meest mensonterende omstandigheden die men zich maar bedenken kan. Het was dan ook een vernietigingskamp, diegene die niet direct aan de beurt was moest hooguit enkele dagen wachten. Per dag kon men daar 6000 mensen vergassen en cremeren per crematorium, en er stonden er daar 4, dus 24.000 mensen per dag.

Het was de meest lugubere efficiënte geoliede machine die men zich maar kon bedenken.

De treinen die daar aankwamen, bevatten meestal om en nabij 5.000 mensen, men werd de wagons uitgeslagen, en op het perron vond een visuele schifting plaats. Aan de ene kant had men een paar weken, misschien enkele maanden uitstel, maar moest men werken onder erbarmelijke omstandigheden totdat de dood erop volgde door uitputting of vergassing.

Aan de andere kant werd met direct naar de gaskamers gebracht.

Gaskamers die eruit zagen als wasruimten met douchekoppen aan het plafond.

Men moest zich eerst uitkleden, waardevolle spullen afgeven die werden genoteerd van wie afkomstig, men kreeg te horen dat alles teruggeven werd. Vervolgens moesten vrouwen hun lange haren laten afknippen voor zogenaamde hygiënische voorwaarden, en stonden allen in de wasruimte, waar dan geen water maar Zyklon B stroomde, een gas waarmee iedereen werd gedood oud groot maar ook baby’s in moeders armen. Zyklon B dat was vervaardigd in Auschwitz III door joodse dwangarbeiders die voor de Duitse firma I.G.Farben moesten werken. Als dan iedereen overleden was, moesten joden de lichamen opruimen en afvoeren naar een van de 4 crematoria’s in de directe omgeving, werden de ruimten weer schoongemaakt om voor de volgende groep slachtoffers dienst te doen, en dat, dag in dag uit, ruim 1.200.000 mensen verder.

Onder de officieren die de schifting maakten, stond ook regelmatig de beruchte kamparts Josef Mengele, die voor zijn medische experimenten mensen uitzocht die hij geschikt achtte. Vaak tweelingen, en of dwergen, waarbij proeven werden gedaan welke onzinnig en nutteloos waren. Maar steevast werden zij na de meest onzinnige en zeer pijnlijke experimenten gedood, als zij al niet overleden waren door de experimenten.

Josef Mengele die overigens na Auschwitz via Mauthausen en Genua spoorloos verdween naar later bleek Zuid Amerika. Het verhaal gaat dat hij bij het zwemmen verdronken is op 7 februari 1979 in Bertogia Brazilië, hij is bij verstek ter dood veroordeeld in Israël in 1985.

Auschwitz III bestond uit verschillende werkkampen, waar de omstandigheden niets beter waren dan in I en II, enkel dat men wat langer leefde, maar onder omstandigheden die ook mensonterend waren. Dit kamp stond onder leiding van Heinrich Swarz. Hier moest men werken voor verschillende Duitse firma’s, o.a. I.G. Farben de maker van Zyklon B waarmee de mensen in Auschwitz-Birkenau werden omgebracht. Maar ook voor firma’s als Buna, een fabriek voor synthetische rubbers en of olie.

Auschwitz III bestond uit 45 subkampen waar de dwangarbeiders meest joden werden ondergebracht, en uiteindelijk, als hun krachten het begaven en zij geen productieve arbeid meer konden verrichten ook werden omgebracht en vervangen door nieuw aangekomen gevangenen, men had immers keuze te over.

Zoals genoemd, stond het kamp onder leiding van de beruchte Rudolf Hoss, die werd geholpen door het als wreed bekend staande regiment van de Doodshoofdtroepen van de SS. Op hun beurt werden die weer bijgestaan door enkele bevoorrechte gevangenen, die betere leefomstandigheden hadden, en beter voedsel, tenminste als zij de wrede bevelen opvolgden en uitvoerden.

Onder hen bevonden zich vele joden, en dat werd hun niet in dank afgenomen, en ondanks hun iets betere levensomstandigheden, werden ook zij op gegeven moment omgebracht. Diegenen die tewerk gesteld werden in de gaskamers en crematoria, werden na enige tijd ook omgebracht om zoveel mogelijk getuigen van de gruwelijkheden uit de weg te ruimen.

Zij werden ook Sondercommando’s genoemd, hoewel Sondercommando’s oorspronkelijk geselecteerd werden uit de leden van de SS, oorspronkelijk bestonden er ca. 10 van deze
SS commandogroepen. Later werden er ook joodse Sondercommando’s onder de codenaam 1005 ingezet, om zichtbare bewijzen van vernietiging van joden te laten verdwijnen, en ook die werden uiteindelijk omgebracht om bewijzen van de wandaden te vernietigen. Zij werden niet alleen ingezet in Auschwitz, maar ook in andere concentratiekampen of gebieden in Europa waar massa vernietiging had plaatsgevonden.

Auschwitz I en II waren omringd door 4 meter hoge prikkeldraad versperringen tussen betonpalen die onder hoge stroomspanning stonden, en werden bewaakt door SSers met mitrailleurs. Op afstand stonden wachttorens, die ook permanent bezet waren door gewapende bewakers, en een ding was duidelijk, er werd nimmer getwijfeld of zij nu wel of niet moesten schieten.

Vanaf maart 1942 kwamen er dagelijks treinen aan in Auschwitz-Birkenau, die steeds weer het aantal van 5.000 personen vervoerden, soms kwamen er meerdere treinen aan op 1 dag.

Zij waren afkomstig uit de verschillende Oost Europese ghetto’s, en uit o.a. Slowakije, Nederland-Westerbork, België, Joegoslavië, maar ook vanuit andere overvolle kampen zoals Theresienstadt. Ook werden zigeuners en homo’s hier afgeleverd, met maar een enkel 1 doel, vernietiging van levens. Vanaf 1944 werden ook Hongaarse joden naar Auschwitz vervoerd.

In augustus 1944 zaten er in Auschwitz 105.168 gevangenen, en nog eens ca. 50.000 in de zogenaamde buitenkampen.

Gigantische aantallen mensen, onder erbarmelijke omstandigheden, en allen gedoemd om te sterven zonder dat daarvoor ook maar een enkele reden bestond.

De capaciteit was dus 24.000 personen per dag, en soms was dat nog te weinig en werden er lijken in de open lucht verbrand, wat natuurlijk een enorme stank en rookontwikkeling tot gevolg had, niet alleen voor de levenden in het kamp, maar ook voor de bevolking in de omgeving.

Auschwitz-Birkenau, toen wij er waren, schrok ik enorm van de omvang van het kamp, 300 barakken met plaats aan elk 400 gevangenen, dus 120.000 mensen.

De meeste houten barakken zijn vergaan en verdwenen, enkel de stenen schoorstenen staan nog luguber overeind. Enkele barakken staat er om met eigen ogen te aanschouwen hoe het eruit heeft gezien en tot waarschuwing voor komende generaties. Maar het is nauwelijks, zo niet mogelijk om de verschrikkingen en de angsten ook maar enigszins te beleven. Wat hier is gebeurt, grenst aan het ongelooflijke, maar heeft toch plaatsgevonden.

Ook de puinhopen van de crematoriums staan nog achter in het kamp, men had geprobeerd die in zijn geheel als bewijs te vernietigen, het geen maar deels gelukt is.

En toch zijn er, die al die verschrikkingen hebben overleeft, er zijn enkele gevallen van ontsnapping bekend, en die hebben de vrije wereld door middel van verslagen en ooggetuigenverslagen op de hoogte gebracht van het onvoorstelbare leed wat zich in Auschwitz afspeelde,maar er is niets of in elk geval te weinig mee gedaan.

Men vond militaire doelen belangrijker dan dit of andere kampen, terwijl Auschwitz binnen het vliegbereik lag van geallieerde militaire vliegtuigen.

Men kon ook niet ontkennen dat men van het bestaan niets afwist, want in de zomer van 1944 hebben de Amerikanen luchtfoto’s gemaakt van o.a. Auschwitz.

Bij het begin van de Hongaarse deportaties, kwam het verzoek binnen bij het Amerikaanse ministerie van defensie, van een joodse reddingsorganisatie uit Slowakije, om op zijn minst de spoorwegen en de gaskamers te bombarderen van Auschwitz, in juni 1943 werd dit verzoek afgewezen, omdat luchtsteun elders in Europa harder nodig was volgens de ambtenaren van dat ministerie. Achteraf bleek, dat men nooit serieus naar dit verzoek heeft gekeken.

Ondanks dat president Roosevelt in januari 1944 een plan had ontwikkeld, en opdracht had gegeven om reddingsoperaties van de grond te krijgen, maar ambtenaren van het ministerie van oorlog frustreerden deze plannen en opdrachten, tegen de wil van de president in.

Ook Churchil steunde het verzoek van Joodse organisaties om in elk geval de spoorlijn te bombarderen die naar Auschwitz liepen, maar het verzoek werd uiteindelijk toch afgewezen, onder het mom van onbereikbaar vanuit Britse basis welke in Italië gelegen waren.

Maar dit was niet juist, Auschwitz lag wel degelijk binnen hun bereik.

Schrijnend is, dat van juli tot november 1944, meer dan  2.800 Amerikaanse bommenwerpers vrijwel over Auschwitz vlogen om o.a. doelen te bombarderen die op slechts enkele kilometers van het kamp verwijderd lagen, de bewoners moeten de inslagen hebben gehoord.

In een omtrek van 70 km rond Auschwitz bombardeerden de Amerikanen minstens 7 doelen waaronder een installatie voor synthetische olie in Auschwitz zelf.

Men mag concluderen dat de wens van de nazi’s om joden te vermoorden, vele malen sterker was, dan de wens van de geallieerden om joden te redden.

In oktober 1944 slaagden leden van een Sondercommando erin, om een aantal SSers te doden, en 1 crematorium te vernietigen, maar zij werden allen opgepakt en vermoord. Zij wisten dat de kampleiding opdracht had gegeven om hen om te brengen, omdat zij nimmer als getuigen zouden kunnen optreden, deze daad was een wanhoopsdaad, die eigenlijk geen kans van slagen had.

Gelukkig lieten zij dagboeken na die gevonden werden en na de oorlog als authentieke documentatie een belangrijke rol speelden in processen.

In januari 1945 naderden Russische troepen Auschwitz, er waren op dat moment ca 58.000 personen in het kamp aanwezig, die vrijwel allemaal op de zogenaamde dodenmars werden gestuurd om aan de Russische troepen te ontkomen, verreweg de meesten van hen stierven onderweg, simpel door een geweerschot omdat zij niet mee konden komen door zwakte en uitputting.

Toen op 27 januari de Russen voor de poorten van Auschwitz stonden, waren er nog maar 7.650 gevangenen in het kamp, waarvan de meesten meer dood dan levend waren.

Zij waren nog niet eens in staat om een poging te wagen om met de dodenmars mee te gaan.

Vele lichamen lagen her en der in het kamp, zij waren door de Duitsers vermoord, omdat zij te zwak waren om meegenomen te worden op de dodenmars.

Op 2 juli 1947 besluit het Poolse parlement, om Auschwitz tot een gedenkmonument en tot een museum in te richten als eerbetoon aan alle slachtoffers.

Nog in datzelfde jaar is dat besluit gerealiseerd.

Sinds 1979 behoort dat voormalig gevangenkamp tot Unesco werelderfgoed.

De Auschwitz kampcommandanten.

Rudolf Hosch, commandant van april 1940 tot november 1943, daarna belast met het toezicht op de vernietiging van Hongaarse joden, hij werd zoals genoemd op 16 april 1947 op het voormalige kamp opgehangen.

Arthus Liebehenschell, commandant van november 1943 tot mei 1944, hij is in Krakau opgehangen op 24 januari 1948.

Richard Baer, commandant van mei 1944 tot januari 1945, hij werd pas opgepakt in 1960, en overleed in gevangenschap t.g.v. een hersenbloeding op 17 juni 1963.

Friedrich Hartjenstein, was van november 1943 tot mei 1944 verantwoordelijk voor Auschwitz-Birkenau, hij werd ter dood veroordeelt, maar overleed op 20 oktober 1954 in Parijs voordat zijn vonnis kon worden voltrokken.

Jozef Kramer, was van mei 1944 tot december 1944 commandant van Auschwitz-Birkenau, hij werd op 14 december 1945 te Hameln opgehangen.

Heinrich Swarz, hij was van november 1943 tot januari 1945 commandant van Auschwitz-Buna-Monowitz, hij werd op 20 mei 1947 te Sandweiler opgehangen.

Colofoon: Encyclopedie van de Holocaust

Drittes Reich- Atlas verlag

Anton Heijmerikx

One thought on “Auschwitz, Auschwitz-Birkenau, Auschwitz-Buna-Monowitz

  1. Kunt u mij eens uitleggen hoe u aan het getal van 6000 personen komt, die per dag per crematorium konden worden gecremeerd, en stelt 4 crematoria dus 24000 personen per dag. Hadden dese dezelfde capaciteit en op welke bronnen zijn deze getallen gebaseerd?
    Dag en nacht: 168000 per week, ca 720000 per maand. Dat zijn er al 1440000 in ca 2 maanden, al beduidend meer dan de 1,2 miljoen die u noemt. Het is bekend dat men er veel langer over heeft gdaan en bovendien de capaciteit onvoldoende was bij het vergassen en verbranden van de 440000 Hongaase joden. Hiervoor weden zelfs brandstapels gebruikt.
    Mvr gr,
    H.Berns

    Like

Laat een reactie achter op Hans Berns Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: